Bloggfęrslur mįnašarins, maķ 2014

Rįšherrasamanburšur: Flokksforystuhlutverk

Žaš hefur oršiš aš hefš ķ ķslenskum stjórnmįlum aš fela formönnum žeirra stjórnmįlaflokka sem mynda nżja rķkisstjórn aš setja framkvęmdavaldiš meš nżskipun rįšherra. Sś hefš hefur lķka fests ķ sessi aš viš skipun til rįšherraembętta koma žeir einir til greina sem hafa komist inn į žing sem fulltrśar žeirra flokka sem nį saman um rķkisstjórnarmyndun. Jóhanna Siguršardóttir braut reyndar žessa hefš og skipaši tvo utanžingsrįšherra sem sįtu žó ekki aš embęttunum sem žeir voru skipašir til nema ķ eitt įr.

Flokkshlżšni

Hśn skipaši Gylfa Magnśsson yfir Višskiptarįšuneytiš og Rögnu Įrnadóttur yfir Dóms- og kirkjumįlarįšuneytiš. Žegar betur er aš gįš var žó fįtt byltingarkennt viš skipun žessara tveggja žar sem bęši höfšu starfaš į vegum žeirra rķkisstjórna sem ullu įstandinu sem varš til žess aš Jóhanna Siguršardóttir fékk tękifęri til aš mynda nżja rķkisstjórn meš Vinstri gręnum įriš 2009. Gylfi Magnśsson hafši veriš formašur stjórnar Samkeppniseftirlitsins frį stofnun žess (sjį hér) en žaš var Valgeršur Sverrisdóttir, žįverandi višskiptarįšherra sem skipaši hann (sjį hér um hlutverk).

Ragna Įrnadóttir kom hins vegar śr rįšuneytum sem var stżrt af rįšherrum Framsóknar- og Sjįlfstęšisflokks. Lengsta starfsaldurinn įtti hśn śr Dóms- og kirkjumįlarįšuneytinu en žar starfaši hśn sem skrifstofu- og/eša rįšuneytisstjóri ķ žau sex įr sem Björn Bjarnason var yfir rįšuneytinu. Störf žeirra, sem gegndu rįšherraembęttum į sķšasta kjörtķmabili og žeirra sem gegna žeim nś, innan stjórnsżslu undanfarandi rķkisstjórna var rakin ķ sķšustu fęrslu. Hér veršur hins vegar tekiš fyrra skrefiš af tveimur viš aš draga fram įbyrgšar- og trśnašarhlutverk sem umręddur hópur hefur gegnt innan žeirra stjórnmįlaflokka sem umręddir hafa starfaš fyrir.

Tilgangurinn er ekki sķst sį aš velta vöngum yfir žvķ aš hve miklu leyti slķkur ferill ręšur śrslitum varšandi žaš hverjir hljóta rįšherraembętti og žį ekki sķšur aš rżna enn frekar ofan ķ žaš sem var varpaš fram ķ sķšustu fęrslu varšandi žaš hvers konar hagsmunasamtök stjórnmįlaflokkarnir eru og hverjum žeir žjóna best. Ef mark er takandi į samfélagsumręšunni snśast žeir um klķkumyndanir žar sem stöšuveitingar og fyrirgreišsla af żmsu tagi hefur veriš bundin flokkshollustu og/eša pólitķskum višhorfum. Žaš er žvķ ekki frįleitt aš telja aš žeir sem ętla sér aš nį langt į pólitķskum vettvangi leitist viš aš hasla sér völl meš žvķ aš komast aš ķ vęngskjóli žeirra sem hafa komist įfram į žvķ sviši.

Ašgangsmišinn aš Forsętisrįšuneytinu

Žegar talaš er um hefšir sem hafa skapast ķ ķslenskum stjórnmįlum, og vęntanlega vķšar, žį viršist sem ein hefš hafi oršiš ófrįvķkjanleg hvaš varšar nišurröšun rįšherraembętta į žį einstaklinga sem skipast til žessara embętta. Žessi regla er sś aš formašur žess flokks sem fęr umbošiš til rķkisstjórnarmyndunar er sjįlfskipašur forsętisrįšherra. Žaš ętti žvķ aš vera óhętt aš halda žvķ fram aš formennska innan stjórnmįlaflokks er ein tryggasta įvķsunin aš Forsętisrįšuneytinu.

Žaš er śtlit fyrir aš žessi hefš hafi komist į meš formönnum Ķhaldsflokksins sem var forveri Sjįlfstęšisflokksins. Flokkurinn var stofnašur įriš 1924 en žaš įr varš fyrsti formašur hans, Jón Magnśsson forsętisrįšherra (sjį hér) ķ žrišja skipti (sjį hér). Tveimur įrum sķšar tók viš starfsstjórn sem Magnśs Gušmundsson fór fyrir en hann var ašeins yfir Forsętisrįšuneytinu ķ hįlfan mįnuš įšur en Jón Žorlįksson tók viš žvķ. 

Jón Žorlįksson varš ekki ašeins eftirmašur Jóns Magnśssonar ķ forsętisrįšherra-embęttinu heldur tók hann lķka viš formennsku Ķhaldsflokksins aš honum gegnum. Žegar Sjįlfstęšisflokkurinn var stofnašur 1929 varš Jón Žorlįksson svo fyrsti formašur hans og gegndi žvķ embętti ķ fimm įr (sjį hér). Fyrrnefndur Magnśs Gušmundsson var fyrsti varaformašur hans en hann gegndi žvķ embętti ķ sjö įr eša žar til hann lést įriš 1937.

Žaš vekur athygli aš įsamt Magnśsi Gušmundssyni eru žeir ašeins žrķr, af žeim 30 sem hafa veriš forsętisrįšherrar frį įrinu 1924, sem ekki voru formenn žess flokks sem var leišandi viš rķkisstjórnarmyndunina žegar žeir tóku viš embęttinu (sjį hér).

Fyrrverandi forsętisrįšherrar sem voru ekki formenn sķns flokks žegar žeir tóku viš forsętisrįšherraembętti

Eins og kemur fram hér į undan žį fór Magnśs Gušmundsson ašeins meš forsętisrįšherraembęttiš ķ hįlfan mįnuš ķ kjölfar sviplegs frįfalls Jóns Magnśssonar sem varš brįškvaddur sumariš 1926.

Hermann Jónsson varš forsętisrįšherra sama įr og hann settist inn į žing (sjį hér). Jónas Jónsson frį Hriflu var formašur Framsóknarflokksins į žeim tķma og tveimur įrum betur eša til įrsins 1944. Žį tók Hermann Jónasson viš formannshlutverkinu innan flokksins fram til įrsins 1962 (sjį hér). Į žvķ įtjįn įra tķmabili sem hann stżrši flokknum var hann forsętisrįšherra ķ sinni fimmtu rķkisstjórn og žį ķ tęp tvö įr (sjį hér). 

Steingrķmur Steinžórsson var forsętisrįšherra Framsóknarflokksins ķ rśm žrjś įr (sjį hér) en žaš var į žeim tķma sem Hermann Jónasson stżrši flokknum. Steingrķmur var hins vegar aldrei formašur flokksins.

Loks var Gunnar Thoroddsen forsętisrįšherra Sjįlfstęšisflokksins ķ rśm tvö įr. Hann var aldrei formašur flokksins en hann hafši veriš varaformašur hans ķ samtals 10 įr žegar hann varš forsętisrįšherra. Įri eftir aš hann tók viš forsętisrįšherraembęttinu tók Frišrik Sophusson viš af honum sem varaformašur flokksins (sjį hér) Geir Hallgrķmsson var formašur Sjįlfstęšisflokksins į žeim tķma sem Gunnar var ķ Forsętisrįšuneytinu en hann įtti ekki sęti ķ žeirri rķkisstjórn sem Gunnar Thoroddsen fór fyrir (sjį hér).

Ašgangsmišinn aš öšrum rįšuneytum

Žaš er sannarlega forvitnilegt aš skoša žaš hvernig flokksforysta og skipun ķ rįšherraembętti hafa tvinnast saman og hvort žaš megi finna einhverjar hefšir ķ žvķ sambandi. Fljótt į litiš er engin sem hefur oršiš jafnįberandi og sś sem hefur skapast ķ kringum Forsętisrįšuneytiš. Eins og įšur sagši mį rekja rętur hennar til įrsins 1924 žegar Jón Magnśsson, formašur Ķhaldsflokksins, varš forsętisrįšherra.

Įriš 1939 varš Hermann Jónasson forsętisrįšherra ķ žriggja flokka žjóšstjórnarsamstarfi Framsóknar-, Sjįlfstęšis- og Alžżšuflokks (sjį hér). Bįšir formenn samstarfsflokka Framsóknarflokksins fengu rįšherraembętti ķ žjóšstjórninni sem žį var sett saman. Formašur Sjįlfstęšisflokksins, Ólafur Thors, fékk Atvinnumįla- og Samgöngurįšuneytiš og formašur Alžżšuflokksins, Stefįn Jóh. Stefįnsson, Utanrķkis- og Félagsmįlarįšuneytiš. Žaš er rétt aš geta žess aš fjórši flokkurinn į Alžingi Sósķalistaflokkurinn, fékk ekki ašild aš žessari rķkisstjórn. Žrįtt fyrir žaš hefur hśn jafnan veriš kennd viš žjóšstjórn.

Žaš er žó śtlit fyrir aš žaš aš formenn samstarfsflokkanna hafi tekiš sęti ķ žeim rķkisstjórnum, sem žeir įttu ašild aš, hafi ekki oršiš aš hefš fyrr en į sjötta til sjöunda įratug sķšustu aldar. Ķ žessu sambandi mį m.a. benda į aš Alžżšubandalagiš įtti ekki formann ķ rķkisstjórn fyrr en įriš 1980. Žį var Svavar Gestsson skipašur félags-, heilbrigšis- og tryggingamįlarįšherra. Žaš var Gunnar Thoroddsen sem skipaši hann til rįšherraembęttanna (sjį hér)

Hannibal Valdimarsson, sem var fyrsti formašur Alžżšubandalagsins, hafši reyndar įšur veriš skipašur rįšherra en žaš var į žeim tķma sem hann gegndi formennsku ķ Samtökum frjįlslyndra og vinstri manna. Įriš 1971 skipaši Ólafur Jóhannesson hann yfir Samgöngu- og Félagsmįlarįšuneytiš ķ fyrri rķkisstjórninni sem hann fór fyrir (sjį hér).

Fyrstu varaformenn fjórflokksins

Af framantöldum flokkum er Sjįlfstęšisflokkurinn sį eini sem hefur haft varaformann mešal stjórnarmanna flokksins frį upphafi eša frį įrinu 1929 (sjį hér). Fyrsti varaformašur Alžżšuflokksins var kjörinn įriš 1954. Framsóknarflokkurinn kaus stjórn flokksins varaformann ķ fyrsta skipti įriš 1960 og Alžżšubandalagiš 1965.

Varaformašur Sjįlfstęšisflokksins tók žįtt ķ fyrsta skipti ķ rķkisstjórn įriš 1944. Žetta var ķ annarri rķkistjórninni sem Ólafur Thors fór fyrir en žį skipaši hann Pétur Magnśsson, žįverandi varaformann Sjįlfstęšisflokksins yfir Fjįrmįla- og Višskiptarįšuneytiš (sjį hér).

Tķu įrum sķšar var fyrsti varaformašur Alžżšuflokksins kjörinn en hann, Gušmundur Ķ. Gušmundsson, var settur yfir Utanrķkisrįšuneytiš ķ fimmtu rķkisstjórn Hermanns Jónassonar sem sat į įrunum 1956 til 1958 (sjį hér). Gušmundur var utanrķkisrįšherra fram til įrsins 1965 eša ķ nķu įr.

Framsóknarflokkurinn kom ekki aš rķkisstjórnarmyndun aftur nęstu žrettįn įrin en žį fékk Ólafur Jóhannesson stjórnarmyndunarumbošiš (sjį hér). Sjįlfur var hann fyrsti varaformašur Framsóknarflokksins en hann skipaši eftirmann sinn, Einar Įgśstsson ķ žvķ flokksforystuembętti, yfir Utanrķkisrįšuneytiš. Einar Įgśstsson hélt embęttinu nęstu įtta įrin.

Fyrsti varaformašur Alžżšubandalagsins sem var skipašur til rįšherraembęttis var Steingrķmur J. Sigfśsson. Hann  var skipašur landbśnašar- og samgöngurįšherra ķ fyrsta skipti įriš 1988 og aftur įriš 1989. Hann varš varaformašur Alžżšubandalagins įriš 1989. Žaš var Steingrķmur Hermannsson sem skipaši hann rįšherra ķ sķnu öšru og žrišja rįšuneyti (sjį hér). Steingrķmur J. Sigfśsson sat yfir žessum rįšuneytum ķ žrjś įr.

Formenn og varaformenn stjórnmįlaflokkanna sem sįtu ķ rķkisstjórn 1989-1991

Žaš hafa aldrei veriš jafnmargir formenn og varaformenn ķ rķkisstjórn eins og ķ žrišja rįšuneyti Steingrķms Hermannssonar sem sat į įrunum 1989 til 1991. Rįšherrarnir ķ žessari rķkisstjórn voru ellefu sem žżšir aš ašeins fjórir rįšherrar hennar voru ekki formenn eša varaformenn į žeim tķma sem žeir sįtu ķ žessari rķkisstjórn.

Svavar Gestsson, sem var menntamįlarįšherra į žessum tķma var hins vegar formašur Alžżšubandalagsins įšur eša frį 1980-1987. Heilbrigšis- og tryggingamįlarįšherrann į žessum tķma, Gušmundur Bjarnason, varš varaformašur Framsóknarflokksins į įrunum 1994-1998.

Óli Ž. Gušbjartsson, dóms- og kirkjumįlarįšherra umręddrar rķkisstjórnar, hafši gengt trśnašar- og įbyrgšarstörfum innan Sjįlfstęšisflokksins auk žess sem hann įtti aš baki samtals 24 įra starfsferil sem oddviti og bęjarstjórnarfulltrśi į Selfossi įšur en hann settist inn į žing. Hann hafši lķka veriš formašur žingflokks Borgaraflokksins ķ eitt įr įšur en hann var skipašur rįšherra.

Jón Siguršsson, sem var višskipta- og išnašarrįšherra, įtti sannarlega athyglisveršan feril aš baki žegar hann kom nżr inn į žing įriš 1987, og var umsvifalaust skipašur ķ rįšherraembętti, en mišaš viš ferilskrį Alžingis kom hann ekki aš öšrum trśnašarstörfum fyrir Alžżšuflokkinn įšur en hann varš žingmašur og rįšherra. Jón var ķ sex įr inni į žingi og jafnlengi rįšherra. Hann fékk lausn frį žingsetu og rįšherraembętti įriš 1993 til aš taka viš bankastjórastöšu Sešlabanka Ķslands.

Eins og sjį mį į žessu yfirliti er ekki hlaupiš aš žvķ aš finna śt ašra hefš viš rįšherraskipun sķšustu įra en žį aš forystuhlutverk og/eša önnur įbyrgšarstörf eša trśnašarstöšur innan stjórnmįlaflokkanna viršist tryggasta įvķsunin aš rįšherraembętti. Žaš veršur žó ekki annaš séš en sum rįšuneyti séu eftirsóknarveršari en önnur žegar kemur aš žvķ aš formašur ķ samstarfsflokki velur sér rįšuneyti. Af einhverjum įstęšum hefur ekkert rįšuneyti žó notiš eins mikilla vinsęlda ķ žessu sambandi og Utanrķkisrįšuneytiš.

Eins og var rakiš hér var Utanrķkisrįšuneytiš sett į fót ķ upphafi seinni heimstyrjaldarinnar ķ forsętisrįšherratķš Hermanns Jónassonar. Žįverandi formašur Alžżšuflokksins, Stefįn Jóh. Stefįnsson, var fyrsti utanrķkisrįšherrann (sjį hér) en Haraldur Gušmundsson hafši žó fariš meš utanrķkismįl ķ fyrsta rįšuneytinu sem Hermann Jónasson stżrši (sjį hér). Žaš er rétt aš geta žess aš žęr heimildir sem stušst er viš ber ekki öllum saman um embętti og hlutverk en meginheimild mķn ķ žessu sambandi er žessi hér.

Žaš hefur veriš bent į žaš įšur į žessum vettvangi aš žaš vęri ekki śr vegi aš kalla Utanrķkisrįšuneytiš: rįšuneyti jafnašarmanna (sjį hér). Įstęšan er sś aš žó Sjįlfstęšis- og Framsóknarflokkur hafi įtt rįšherra ķ gegnum tķšina sem hafa gegnt utanrķkisrįšherraembęttinu žį hafa formenn og varaformenn jafnašarmannaflokkanna; Alžżšuflokks og Samfylkingar, stżrt žvķ ķ u.ž.b. žrjį og hįlfan įratug. Framsóknarflokkurinn hefur fariš meš völdin ķ Utanrķkisrįšuneytinu ķ rśma tvo įratugi og Sjįlfstęšisflokkur ķ kringum einn og hįlfan. 

Formenn og varaformenn jafnašarmanna sem hafa stżrt Utanrķkisrįšuneytinu

Žaš sem vekur sérstaka athygli žegar embęttismannasaga Utanrķkisrįšuneytisins er skošuš er aš meš ašeins einni undantekningu (sjį hér) žį eru žeir sem hafa veriš skipašir yfir utanrķkisrįšuneytiš formenn eša varaformenn innan žeirra stjórnmįlaflokka sem velja žvķ rįšherra. Ķ einhverjum tilfellum hafa žeir veriš formenn hans įšur eša hafa oršiš žaš ķ framhaldinu.

Formenn og varaformenn Sjįlfstęšis- og Framsóknarflokks sem hafa stżrt Utanrķkisrįšuneytinu

Į myndinni hér aš ofan eru fyrst taldir žeir rįšherrar Sjįlfstęšisflokksins sem hafa setiš yfir Utanrķkisrįšuneytinu. Žaš vantar einn en žaš er Matthķas Į. Mathiesen sem tók viš af Geir Hallgrķmssyni žegar hann fékk lausn frį embętti įri įšur en kjörtķmabiliš sem hann gegndi embętti utanrķkisrįšherra var śti (sjį hér).

Ķ nešri röšinni eru žeir utanrķkisrįšherrar sem hafa komiš śr röšum Framsóknarflokksins aš Kristni Gušmundssyni undanskildum en hann var utanžingsrįšherra yfir Utanrķkisrįšuneytinu og bar įbyrgš į „framkvęmd varnarsamningsins“ fyrir hönd rķkisstjórnarinnar (sjį hér). Hér mį sjį yfirlit yfir žį rįšherra sem hafa fariš meš utanrķkismįl Ķslendinga. Fyrir žį sem vilja grennslast fyrir um žaš hvaš hefur gert utanrķkisrįšherraembęttiš svona eftirsóknarvert mį benda į fyrri bloggfęrslur um Utanrķkisrįšuneytiš žar sem embęttisverk žeirra rįšherra sem žar hafa fariš meš völd eru rakin (sjį hér og hér

Žó aš žaš sé margt afar athyglisvert ķ sambandi viš forsögu žeirra hefša sem er śtlit fyrir aš hafi fest ķ sessi žegar kemur aš skipun rįšherra ķ embętti žį verša rętur žeirra ekki raktar frekar hér. Žaš er žó ekki śtilokaš aš žessi žrįšur verši tekinn upp aftur sķšar. Hér veršur hins vegar lįtiš stašar numiš og horfiš aftur til žess meginverefnis sem žessari fęrslu er ętlaš aš snśast um. Žaš er aš fara yfir flokksforystuhlutverk rįherranna sem skipa nśverandi rķkisstjórn og žeirra sem skipušu žį sķšustu. Önnur flokkspólitķsk įbyrgšar- og trśnašarstörf žessara verša umfangsins vegna aš bķša nęstu fęrslu. 

Flokksforystuhlutverk rįšherra sķšustu rķkisstjórnar

Sś rķkisstjórn sem sat aš völdum į sķšasta kjörtķmabili var mynduš af tveimur stjórnmįlaflokkum sem eiga sér sameiginlegar rętur. Ręturnar liggja annars vegar aftur til įrsins 1916 en žį var Alžżšuflokkurinn, sem var ętlaš aš vera flokkur verkahlżšins, stofnašur (sjį hér) og hins vegar til žeirrar sundrandi evrópusambandshugmyndar sem enn sér ekki fyrir endann į. Žessi hugmynd eyddi fjórum flokkum sem sįtu į žingi kjörtķmabiliš 1995 til 1999 en upp af žeim komu flokkarnir, sem myndušu sķšustu rķkisstjórn, meš žaš sameiginlega markmiš aš koma landinu ķ Evrópusambandiš.  

Hvort sem žaš er tilviljun eša ekki žį var Alžżšubandalagiš stofnaš sama įr og Gušmundur Ķ. Gušmundsson settist ķ Utanrķkisrįšuneytiš (sjį hér) en eins og var rakiš hér og hér žį veršur ekki betur séš en grunnurinn aš žeirri utanrķkismįlastefnu sem varš ofan į ķ stjórnartķš sķšustu rķkisstjórnar hafi veriš lagšur į žeim tķma sem hann var utanrķkisrįšherra. Ķ kjölfar žess aš fimmti alžżšuflokksrįšherrann ķ Utanrķkisrįšuneytinu, Jón Baldvin Hannibalsson, fékk ašild Ķslands aš EES-samningnum samžykkta įriš 1993 (sjį feril frumvarpsins hér) hófst sį pólitķski įgreiningur sem leiddi til žess aš žeir žingflokkar sem heyršu til vinstri vęng stjórnmįlanna uršu aš engu.

Richard Armour about left and right

Ętlunin var aš stofna einn öflugan vinstri flokk en žeir uršu tveir: Samfylkingin og Vinstri hreyfingin - gręnt framboš. Žaš er afar lķklegt aš žó žaš hafi ekki fariš hįtt žį sé einn angi skżringarinnar, į žvķ aš žannig fór, sś sama og er aš gera śt af viš žį flokka sem enn eru skilgreindir sem vinstri öfl ķ nśtķmanum. Mišaš viš tķmasetninguna og mišaš viš žį Evrópusambandsįherslu sem var ķ Alžżšuflokknum į sķnum tķma og hefur komiš upp į yfirboršiš sem meginmįl Samfylkingarinnar er sś skżring alls ekki ósennileg.

Hvaš sem slķkum eša öšrum įgreiningi leiš žį sameinušust flokkarnir tveir, sem uršu til śt śr upplausn Alžżšuflokks, Alžżšubandalags, Kvennalista og Žjóšvaka, ķ rķkisstjórn tķu įrum sķšar. Įgreiningurinn er žó greinilega ekki śtkljįšur og hefur žar af leišandi höggviš skörš bęši ķ žingmannahóp Vinstri gręnna og Samfylkingarinnar įsamt žvķ sem fylgi žessar flokka hefur hruniš.

Hér er ekki meiningin aš fara nįnar śt ķ žessa žętti eša meinsemdina sem veldur heldur skoša forsögu žeirra sem voru rįšherrar sķšustu rķkisstjórnar ķ flokksforystu žeirra flokka sem žessir tilheyršu įšur og žeim sem žeir vinna fyrir nś. Eins og ķ öšrum fęrslum ķ žessum flokki sem kallast Rįherrasamanburšur veršur byrjaš į rįšherrum sķšustu rķkisstjórnar.

Žó kastljósinu verši einkum beint aš forystuhlutverkum umręddra innan stjórnmįlaflokkanna žį eru önnur įbyrgšar- og trśnašarstörf talin lķka nema hjį žeim sem hafa hvorki veriš formenn eša varaformenn umręddra stjórnmįlaflokka. Žar sem nokkrir žeirra sem sįtu į rįšherrastóli ķ rķkisstjórn sķšasta kjörtķmabils byrjušu ķ stjórnmįlum įšur en žęr sviptingar į vinstri vęngum, sem leiddu til stofnunar Samfylkingarinnar og Vinstri gręnna įttu sér staš, er flokksforysta žeirra ķ öšrum flokkum talin hér lķka.

Eins og įšur žį er hęgt aš fara inn ķ ferilskrį hvers og eins meš žvķ aš fylgja krękju sem er tengd nafni viškomandi. Nafn, titill, fęšingarįr, žingvera og aldur viš móttöku formanns- eša varaformannshlutverks er tališ ķ vinstra dįlkinum en įbyrgšar- og trśnašarstörf ķ žeim hęgri.   

Rįherrar sķšustu rķkisstjórnar flokkspólitķsk forystuhlutverk
 Jóhanna Siguršardóttir,
 forsętisrįšherra
 fędd 1942. Į žingi 1978-2013
 formašur Samfylkingarinnar 67 įra

Varaformašur Alžżšuflokksins 1984-1993.
Formašur Žjóšvaka 1995.
Formašur Samfylkingarinnar 2009-2013.

 Katrķn Jślķusdóttir,
 fjįrmįla- og efnahagsrįšherra
 
fędd 1974. Į žingi frį 2003
 varaformašur 39 įra
Ķ stjórn Veršandi, unglišahreyfingar Alžżšubandalagsins, og ritari Alžżšubandalagsins ķ Kópavogi 1994-1998.
Ķ mišstjórn Alžżšubandalagsins 1996-2000.

Fulltrśi Röskvu ķ stśdentarįši og hįskólarįši HĶ 1997-1999.

Varaformašur Ungra jafnašarmanna 2000, formašur 2000-2001.
Ķ framkvęmdastjórn Samfylkingarinnar 2000-2003, varaformašur 2001-2003.
Varaformašur flokksins frį 2013.
 Gušbjartur Hannesson,
 velferšarrįšherra
 fęddur 1950. Į žingi frį 2007
Formašur Akraneslistans 1998–2000.
(samstarfsframboš Alžżšuflokks og Alžżšubandalags til bęjarstjórnarkosninga)

 Katrķn Jakobsdóttir,
 mennta- og menningarmįla-
 rįšherra
 
fędd 1976. Į žingi frį 2007
 varaformašur 27 įra.
 formašur 37 įra

Fulltrśi Röskvu stśdentarįši og hįskólarįši  HĶ 1998–2000.

Formašur Ungra vinstri gręnna 2002–2003.

Varaformašur Vinstri hreyfingarinnar - gręns frambošs 2003-2013.
Formašur flokksins frį 2013.
 Steingrķmur J. Sigfśsson,
 atvinnuvega- og nżsköpunar-
 rįšherra

 fęddur 1955. Į žingi frį 1983
 formašur 44 įra
Ķ stśdentarįši HĶ 1978-1980. 

Formašur žingflokks Alžżšubandalagsins 1987-1988.
Varaformašur flokksins 1989-1995.
Formašur Vinstri hreyfingarinnar - gręns frambošs 1999-2013.
 Össur Skarphéšinsson,
 utanrķkisrįšherra
 fęddur 1953. Į žingi frį 1991
 formašur 47 įra
Formašur stśdentarįšs HĶ 1976-1977.

Ķ mišstjórn Alžżšubandalagsins 1985-1987.
Ķ framkvęmdastjórn flokksins 1985 og 1986.
Ķ flokksstjórn Alžżšuflokksins 1991-1993.
Formašur žingflokksins 1991-1993.
Formašur Samfylkingarinnar 2000-2005.
Formašur žingflokksins 2006-2007.


Žó trśnašarstörfin, sem ofantaldir rįšherrar rķkisstjórnar Samfylkingar og Vinstri hreyfingar - gręns frambošs hafa gegnt į vegum viškomandi stjórnmįlaflokka, séu vissulega nokkuš fjölbreytt žį mį sjį įkvešin samkenni. Langflestir hafa t.d. veriš formenn af einhverju tagi; sumir annarra tengdra stjórnmįlahreyfinga eša žingflokka.

Hér er ętlunin aš skoša hverjir hafa gegnt formennsku og varaformennsku žessara stjórnmįlaflokka. Önnur trśnašarstörf į vegum stjórnmįlaflokkanna verša lįtin bķša nęstu fęrslu. Hér er m.a. įtt viš žingflokksformennsku og žįtttöku ķ stśdentapólitķkinni į vegum Vöku og Röskvu sem gjarnan hefur veriš haldiš fram aš séu einhvers konar uppeldisstöšvar fyrir frekari stjórnmįlažįtttöku į vegum Sjįlfstęšisflokksins annars vegar og vinstri flokkanna hins vegar.

Rįšherrar ķ rķkisstjórn Jóhönnu Siguršardóttur śr forystu Samfylkingarinnar

Į myndinni hér aš ofan eru žau talin sem voru eša hafa oršiš formenn eša varaformenn Samfylkingarinnar. Fyrsta er aš telja Jóhönnu Siguršardóttur, fyrrverandi forsętisrįšherra, sem varš formašur Samfylkingarinnar įriš 2009. Hśn tók viš af Ingibjörgu Sólrśnu Gķsladóttur sem var formašur frį 2005 til 2009. Ingibjörg Sólrśn tók viš af Össuri Skarphéšinssyni sem var annar formašur Samfylkingarinnar. Hann tók viš formannsembęttinu af Margréti Frķmannsdóttur sem var formašur flokksins frį stofnun til įrsins 2000 (sjį hér).

Hér mį minna į aš Ingibjörg Sólrśn var utanrķkisrįšherra ķ rķkisstjórn Samfylkingar og Sjįlfstęšisflokks į įrunum 2007 til 2009 en žį tók Össur Skarphéšinsson viš žvķ hlutverki aš framfylgja stefnu Samfylkingarinnar ķ utanrķkismįlum. Ólķkt Jóhönnu rekur Össur pólitķskar rętur sķnar til Alžżšubandalagsins žó hann hafi aldrei setiš į žingi fyrir žann flokk eins og žeir Steingrķmur J. Sigfśsson og Ögmundur Jónasson sem klufu sig frį (sjį hér) žeim žingmannahópi vinstri flokkanna sem stofnušu sķšar Samfylkinguna (sjį hér)

Žegar Össur Skarphéšinsson var kjörinn inn į žing fyrir Alžżšuflokkinn voriš 1991 hafši Jóhanna Siguršardóttir veriš varaformašur flokksins ķ sjö įr og gegndi žvķ embętti tveimur įrum betur. Fyrir alžingiskosningarnar 1995 hafši Jóhanna klofiš sig frį Alžżšuflokknum og stofnaš nżjan flokk, Žjóšvaka. Ķ stjórnmįlalegu samhengi er forvitnilegt aš rifja žaš upp sem haft er eftir einum frambjóšenda flokksins:

Naušsynlegt er aš hafna valdakerfum gömlu flokkana. Žannig aš hreinn trśnašur rķki milli samvisku kjósenda og lżšręšislegs stjórnmįlaafls. Ekki mį takmarka sig viš sjónarhól atvinnurekenda, lķkt og Sjįlfstęšisflokkurinn gerir, ekki samvinnuhreyfingar eins og Framsóknarflokkurinn, ekki verkalżšshreyfingar eins og Alžżšubandalagiš, ekki annars kynsins lķkt og Kvennalistinn gerir og ekki Evrópusambandsins, eins og Alžżšuflokkurinn gerir. Naušsynlegt er aš fį stjórnmįlaafl sem tekur tillit til allra litbrigša samfélagsins og byggir į vķštękri heildarsżn. (sjį hér (leturbreytingar eru höfundar))

Jóhanna Siguršardóttir var formašur Žjóšvaka žann stutta lķftķma sem flokkurinn įtti įšur en žingmenn hans gegnu til lišs viš fyrrverandi flokkssystkini hennar sem höfšu veriš kosnir inn į žing fyrir hönd Alžżšuflokksins. Žessir stofnušu saman žingflokk jafnašarmanna ķ september 1996. Įšur en kjörtķmabiliš var śti höfšu meiri hluti žingmanna Alžżšubandalags og Kvennalista lķka gengiš til lišs viš žennan forvera Samfylkingarinnar.

Mišaš viš žaš sem kemur fram ķ tilvitnuninni hér aš ofan um aš ekki megi „takmarka sig viš sjónarhól [...] Evrópusambandsins, eins og Alžżšuflokkurinn gerir“ er ekki śr vegi aš minna į aš Jóhanna Siguršardóttir var félagsmįlarįšherra ķ žeirri rķkisstjórn sem vann aš fullgildingu EES-samningsins fyrir Ķslands hönd (sjį hér). Hśn fékk reyndar lausn frį žvķ embętti um mitt įr 1994 ķ kjölfar žess aš hśn beiš lęgri hlut fyrir Jóni Baldvini Hannibalssyni ķ framboši til formanns Alžżšuflokksins (sjį t.d. hér).

Sarah Blake

Tveimur įrum sķšar var hśn žrįtt fyrir fyrri yfirlżsingar aftur gengin til lišs viš žingmenn Alžżšuflokksins og tók sķšar žįtt ķ žvķ aš stofna stjórnmįlaflokk sem ętti aš vera oršiš ljóst aš varš aš žeim flokki sem hefur gert Evrópusambandsašild aš sķnu grundvallarstefnumįli. Žaš varš reyndar ekki opinbert fyrr en į žeim tķma sem Jóhanna Siguršardóttir var formašur hans.

Žaš žarf svo tęplega aš minna į aš žó Jóhanna hafi lofaš žvķ įriš 1995 „aš Žjóšvaki yrši trśr stefnumįlum sķnum“ og myndi „ekki taka žįtt ķ rķkisstjórn meš Sjįlfstęšisflokknum“ (sjį hér) žį var hśn félagsmįlarįšherra į nż ķ rķkisstjórnarsamstarfi Sjįlfstęšisflokks og Samfylkingar į įrunum 2007 til 2009 (sjį hér). Af einhverjum įstęšum žótti Jóhanna samt lķklegust til aš leysa žaš margžętta og erfiša verkefni sem blasti viš eftir stjórnarslit Samfylkingar og Sjįlfstęšisflokks ķ upphafi įrs 2009.

Jóhanna hafši setiš ķ sex įr į žingi žegar hśn var kjörin varaformašur Alžżšuflokksins žį 42ja įra. Hśn gegndi žessu embętti ķ nķu įr. Įriš 1994 stofnaši hśn eigin flokk og var formašur hans į mešan hann var og hét. Lķftķmi hans var ekki nema tvö įr. Jóhanna var svo kjörin formašur Samfylkingarinnar, arftaka Alžżšuflokksins, eftir 31s įra veru į žingi. Jóhanna var 67 įra žegar hśn tók viš forystu flokksins. Hśn lét af žingstörfum sķšastlišiš vor eftir 35 įra žingveru.

Össur Skarphéšinsson var kjörinn formašur Samfylkingarinnar eftir nķu įra veru į žingi. Hann var  47 įra žegar hann tók viš embęttinu og gegndi žvķ ķ fimm įr. Nśverandi formašur, Įrni Pįll Įrnason, hafši setiš ķ sex įr inni į žingi žegar hann nįši kjöri 47 įra gamall. Fįum blandašist hugur um aš Jóhanna Siguršardóttir studdi Gušbjart Hannesson sem eftirmann sinn (sjį hér) žegar Įrni Pįll var kjörinn.

Sumir vildu reyndar halda žvķ fram aš hśn hefši viljaš fį Katrķnu Jślķusdóttur ķ žetta sęti en hśn įkvaš aš gefa ekki kost į sér til formennsku flokksins en bauš sig fram sem varaformašur hans. Hśn hafši setiš į žingi ķ tķu įr žegar hśn var kjörin til žess embęttis žį 39 įra. Žaš var Dagur B. Eggertsson sem gegndi varaformannsembęttinu į undan henni.

Rįšherrar ķ rķkisstjórn Jóhönnu Siguršardóttur ķ forystu Vinstri gręnna

Vinstri hreyfingin - gręnt framboš varš til um svipaš leyti og Samfylkingin eša įriš 1999. Steingrķmur J. Sigfśsson var formašur flokksins frį upphafi en įšur hafši hann veriš varaformašur Alžżšubandalagsins ķ sex įr. Steingrķmur var kosinn inn į žing įriš 1983 žį ašeins 28 įra gamall. Sex įrum eftir aš hann settist inn į žing var hann kjörinn varaformašur Alžżšubandalagsins en į žeim tķma var Ólafur Ragnar Grķmsson, nśverandi forseti Ķslands, formašur žess flokks (sjį hér).

Žegar Steingrķmur J. Sigfśsson var kjörinn formašur Vinstri gręnna var hann oršinn 44 įra og hafši setiš inni į žingi ķ sextįn įr. Hann var formašur ķ fjórtįn. Bróšurpart žess tķma var Katrķn Jakobsdóttir varaformašur flokksins. Hśn var ekki kjörin inn į žing fyrr en įriš 2007. Hśn hafši hins vegar veriš varaborgarfulltrśi Vinstri gręnna frį įrinu 2002 og formašur Ungra vinstri gręnna frį sama tķma.

Katrķn var 27 įra žegar hśn var kjörin varaformašur Vinstri gręnna og 37 įra žegar hśn tók viš formannsembętti flokksins į sķšasta įri. Hśn tók viš varaformannsembęttinu af Svanhildi Kaaber en nśverandi varaformašur flokksins er Björn Valur Gķslason (sjį hér)

Flokksforystuhlutverk nśverandi rįšherra

Hér er rétt aš minna į aš žeir einir eru taldir sem eru eša hafa veriš ķ forystu stjórnmįlaflokka sem bjóša fram til Alžingis. Taflan hér aš nešan er eins sett upp og sś sem er hér aš framan žar sem flokksforystuhlutverk rįšherranna ķ sķšustu rķkisstjórn var rakin.

 Rįšherrar nśverandi stjórnar
  flokkspólitķsk forystuhlutverk
 Sigmundur Davķš Gunnlaugsson,
 forsętisrįšherra
 fęddur 1975. Į žingi frį 2009
 formašur 34 įra
Formašur Framsóknarflokksins frį 2009.
 Bjarni Benediktsson,
 fjįrmįla- og efnahagsrįšherra
 fęddur 1970. Į žingi frį 2003
 formašur 39 įra
Ķ stjórn Hugins, félags ungra sjįlfstęšismanna ķ Garšabę, 1991-1993, formašur 1993.

Formašur Sjįlfstęšisflokksins frį 2009.
 Kristjįn Žór Jślķusson,
 heilbrigšisrįšherra
 fęddur 1957. Į žingi frį 2007
 varaformašur 55 įra
Ķ mišstjórn Sjįlfstęšisflokksins 2002-2013.
Formašur sveitarstjórnarrįšs flokksins 2002-2009.
2. varaformašur flokksins 2012-2013.
 Siguršur Ingi Jóhannsson,
 sjįvarśtvegs- og landbśnašar-
 rįšherra
 umhverfis- og aušlindarįšherra

 fęddur 1962. Į žingi frį 2009
 formašur 51s įrs

Ritari stjórnar Framsóknarfélags Įrnessżslu 2001-2008.
Varaformašur flokksins 2013.

 Hanna Birna Kristjįnsdóttir,
 innanrķkisrįšherra
 fędd 1966. Į žingi frį 2013
 varaformašur 47 įra

Framkvęmdastjóri žingflokks Sjįlfstęšisflokksins 1995–1999.
Ķ stjórn Sambands ungra sjįlfstęšismanna 1995–1999.
Ķ stjórn hverfafélags sjįlfstęšismanna ķ Austurbę og Noršurmżri 1995–1996.
Ašstošarframkvęmdastjóri Sjįlfstęšisflokksins 1999–2006.
Varaformašur flokksins frį 2013.


Sigmundur Davķš Gunnlaugsson, nśverandi forsętisrįšherra, er formašur Framsóknarflokksins. Hann tók viš formannsembęttinu af Valgerši Sverrisdóttur (2008-2009) sem var kjörin varaformašur flokksins įriš 2007 um leiš og Gušni Įgśstsson (2007-2008) var kosinn formašur hans. Viš žaš aš Gušni sagši af sér sem žingmašur og formašur flokksins ķ kjölfar bankahrunsins haustiš 2008 tók Valgeršur viš (sjį hér).

Į undan Gušna Įgśstsyni hafši Jón Siguršsson (2006-2007) veršiš formašur Framsóknarflokksins ķ eitt įr. Hann tók viš af Halldóri Įsgrķmssyni sem var formašur flokksins ķ tólf įr. Tveir fyrrverandi forsętisrįšherrar śr röšum Framsóknarflokksins hafa gengt formennsku flokksins lengur en hann en žaš eru fešgarnir Hermann Jónasson sem var formašur Framsóknarflokksins ķ įtjįn įr og Steingrķmur Hermannsson sem var formašur hans ķ fimmtįn įr. 

Žeir voru formenn Framsóknarflokksins ķ 10 įr eša lengur

Žess mį svo geta aš Jónas Jónsson frį Hriflu var formašur Framsóknarflokksins ķ tķu įr. Tryggvi Žórhallsson var forsętisrįšherra į žeim tķma sem Jónas frį Hriflu var yfir Dóms- og kirkjumįlarįšuneytinu (sjį hér). Hann var formašur flokksins į įrunum 1928-1932 (sjį frekar hér).

Sigmundur Davķš Gunnlaugsson var kjörinn formašur Framsóknarflokksins nokkrum mįnušum įšur en hann varš žingmašur Framsóknarflokksins. Hann var 34 įra žegar hann tók viš formannsembęttinu. Į sama tķma var Birkir Jón Jónsson kosinn varaformašur flokksins en Siguršur Ingi Jóhannsson tók viš žvķ embętti į sķšasta landsfundi flokksins sem var haldinn ķ byrjun įrs 2013.

Siguršur Ingi var 51s įrs žegar hann var kjörinn varaformašur Framsóknarflokksins. Hann kom nżr inn į žing ķ alžingiskosningunum 2009 og hafši žvķ setiš ķ fjögur įr į žingi žegar hann var kjörinn af landsfundi Framsóknarflokksins til varaformannsembęttisins.

Rįšherrar ķ rķkisstjórn Sigmundar Davķšs sem gegna eša hafa gegnt flokksforystu

Bjarni Benediktsson, nśverandi fjįrmįla- og efnahagsrįšherra, var kjörinn formašur Sjįlfstęšisflokksins sama įr og Sigmundur Davķš tók viš Framsóknaflokknum. Bjarni tók viš formennsku flokksins śr hendi Geirs H. Haarde sem gegndi formennsku flokksins frį 2005 til fyrri hluta įrsins 2009.

Geir var eftirmašur Davķšs Oddssonar sem var formašur Sjįlfstęšisflokksins ķ fjórtįn įr. Ašeins Ólafur Thors hefur gegnt formennsku flokksins lengur en hann var formašur hans ķ 37 įr. Bjarni Benediktsson (eldri) tók viš formennskunni af Ólafi og hafši leitt flokkinn ķ nķu įr žegar hann lést sviplega ķ eldsvoša viš Žingvallavatn įriš 1970 (sjį t.d. hér)

Žeir voru formenn Sjįlfstęšisflokksins ķ 8 įr eša lengur

Geir Hallgrķmsson var kjörinn formašur flokksins žremur įrum sķšar og var formašur hans nęstu tķu įrin. Žorsteinn Pįlsson var eftirmašur hans en hann var formašur Sjįlfstęšisflokksins ķ įtta įr įšur en varaformašur flokksins til tveggja įra bauš fram gegn honum og hafši betur (sjį nįnar hér). Reyndar eru nokkrar lķkur fyrir žvķ aš žaš sem leit śt eins og slagur hafi veriš löngu undirbśinn žįttur (sjį hér).

Samantekt

Žaš hefur oršiš aš hefš ķ ķslenskum stjórnmįlum aš formenn og varaformenn žeirra stjórnmįlaflokka sem mynda rķkisstjórn fara meš rįšherraembętti fyrir hönd žeirra flokka sem žeir stżra. Žaš aš formašur žess stjórnmįlaflokks sem leišir stjórnarsamstarfiš fer meš forsętisrįšherraembęttiš er elst žeirra hefša sem lķtur śt fyrir aš séu oršnar višteknar ķ ķslenskum stjórnmįlum. Žessi hefš į 90 įra afmęli į žessu įri.

Į sķšasta kjörtķmabili voru žau žrjś sem voru rįšherrar įsamt žvķ aš gegna flokksforystuhlutverkum ķ sķnum flokkum. Į žessu kjörtķmabili eru žau fjögur. Žaš liggur vęntanlega ķ augum uppi aš žaš er mikiš starf aš vera rįšherra og hvaš žį žegar žvķ fylgir lķka starf formanns eša varaformanns žess flokks sem fer meš rķkisstjórnarsamstarfiš. Hér er žó ótališ aš umręddir rįšherrar gegndu/gegna lķka žingmennsku.

Af einhverjum įstęšum hefur fariš lķtiš fyrir žvķ ķ samfélagsumręšunni hversu lķklegt žaš er aš einn einstaklingur geti fariš meš svo umfangsmikil og margžętt hlutverk eins og rįherraembętti, žingmennsku og formanns-/varaformannshlutverk ķ stjórnmįlaflokki ķ rķkisstjórn į einum og sama tķmanum. Eins og gefur aš skilja žį žurfa žeir sem sitja inni į žingi aš setja sig inn ķ żmis konar mįl og žeir sem eru rįšherrar žurfa aš setja sig rękilega inn ķ mįlaflokk/-a viškomandi rįšuneytis.

Žessir žurfa žar af leišandi aš finna tķma mešfram žingveru og rįšuneytisstörfum til aš męta į rįšstefnur, fundi og fylgjast meš fréttum og annarri umręšu sem snerta bęši žing- og rįšherrastörf žeirra. Vęntanlega žurfa žessir lķka aš svara einhverjum sķmtölum og bréfum sem žeim berast. Žegar žaš er svo tekiš inn ķ aš žetta fólk žarf, eins og allir ašrir, lķka aš sinna sjįlfum sér, fjölskyldu, nįnum vinum og öšrum hversdagslegum verkefnum og skyldum žį hlżtur žaš aš segja sig sjįlft aš eitthvaš veršur undan aš lįta.

Žvķ mišur er ekki annaš aš sjį en bęši fjölmišlar og almennir kjósendur hafi višurkennt žį sérkennilegu hefš aš žaš žyki sjįlfsagt aš bęši formenn og varaformenn, žeirra flokka sem taka žįtt ķ stjórnarsamstarfinu, taki frekar sęti ķ rķkisstjórn frekar en žeir veiti rķkisstjórninni ašhald varšandi yfirlżsta stefnu flokksins ķ žeim mįlaflokkum sem koma til kasta žingsins eša eru į hendi rįšuneytanna.

Charles de Gaulle

Žaš mį vera aš stjórnmįlamennirnir séu tżndir inni ķ žeirri hugmynd aš stjórnmįlaflokkarnir séu fyrst og fremst vettvangur til aš raša upp ķ goggunarröšina žegar kemur aš śthlutun og skipun ķ rįšherraembętti en žaš ętti aš vera nokkuš ljóst aš slķkt verklag žjónar ekki hagsmunum kjósenda.

Žaš er alls ekki śtilokaš aš hugsa sér aš hęfustu einstaklingarnir veljist til formennsku og/eša varaformennsku innan stjórnmįlaflokkanna en žaš er žó engan vegin öruggt, aš ef vķsasta leišin til aš komast aš sem rįšherra séu slķk embętti, aš hagsmunir kjósenda séu teknir meš inn ķ dęmiš. Žaš mį nefnilega gera rįš fyrir žvķ aš meš nśverandi fyrirkomulagi fari eftirsóknin eftir žvķ aš komast ķ svišsljósiš aš rįša meiru en žaš aš fylgja žeirri stefnu sem viškomandi flokkur heldur į lofti af alśš og įrvekni. 

Ķ žessu sambandi mį spyrja sig hver er tilgangurinn meš žvķ aš hafa bęši formann og varaformann ķ stjórnmįlaflokkum. Eins og flestir gera sér grein fyrir er žaš hlutverk varaformannsins aš styšja viš formanninn meš žvķ aš ganga ķ hlutverk hans ef hann kemst ekki yfir žaš sem honum er ętlaš af einhverjum įstęšum.

Žar af leišandi er ekki óešlilegt aš annarhvor, formašur eša varaformašur, taki viš rįšherraembętti, komi til žess aš viškomandi stjórnmįlaflokkur gangi inn ķ rķkisstjórn, og viškomandi er best til žess falinn aš gegna einhverju žeirra embętta sem flokknum er fališ aš skipa til. Žaš vęri ekki sķšur ešlilegt aš žaš vęri ašeins annar af žessum tveimur en hinn stęši utan rķkisstjórnarinnar og vęri žar meš fulltrśi kjósenda sem veitti rķkisstjórninni og žingmönnum flokksins stefnulegt ašhald.

Žaš er ekki komiš aš žvķ aš draga fram endanlega nišurstöšu žessara skrifa. Žaš eru a.m.k. kaflar eftir ķ žessum fęrsluflokki žar sem rįšherrar fyrrverandi og nśverandi rķkisstjórnar eru til samanburšar śt frį žeim ferilskrįm žeirra sem er aš finna į alžingisvefnum. Hér hafa veriš dregin fram flokksforystuhlutverk sem žessi gegndu eša gegna nś. Ķ nęstu fęrslu verša önnur įbyrgšar- og/eša trśnašarstörf į vegum stjórnmįlaflokkanna dregin fram. Žessum samanburši lżkur svo į samanburši į žingreynslu žeirra sem hér hafa veriš til skošunar. 

Ašrar fęrslur ķ žessum sama flokki:
Rįšherrasamanburšur: Aldur viš skipun
Rįšherrasamanburšur: Menntun
Rįšherrasamanburšur: Starfsreynsla
Rįšherrasamanburšur: Sveitarstjórnarreynsla
Rįherrasamanburšur: Önnur pólitķsk reynsla

Heimildir um forsętis- og utanrķkisrįšherraskipan lišinna įra
Forsętisrįšherrar į Ķslandi (Wikipedia)
Forsętisrįšherra Ķslands
(Wikipedia)
Fyrri rįšherrar (Forsętisrįšuneytiš)
Utanrķkisrįšherrar į Ķslandi (Wikipedia)
Utanrķkisrįšherratal (Utanrķkisrįšuneytiš)
Sögulegt yfirlit um utanrķkisžjónustuna (Utanrķkisrįšuneytiš)

Heimildir af Wikipediu um forystu stjórnmįlaflokkanna:
Alžżšubandalagiš (1956-1998)
Alžżšuflokkurinn (1916-1998)
Borgarflokkurinn (1923-1924(flokkur Jóns Magnśssonar))
Borgaraflokkurinn (1987-1994(flokkur Alberts Gušmundssonar))
Framsóknarflokkurinn (1916)
Kommśnistaflokkur Ķslands (1930-1938)
Ķhaldsflokkurinn (1924-1929)
Sameiningarflokkur alžżšu - Sósķalistaflokkurinn (1938-1968)
Samfylkingin (1999-)
Samtök frjįlslyndra og vinstri manna (1969-1978)
Sjįlfstęšisflokkurinn (1929-)
Vinstri gręnir (1999- (vantar yfirlit yfir eldri stjórnir))
Žjóšvaki (1994-1996 (vantar yfirlit um forystu))

Heimildir um skipun rįšuneyta:
Rįšuneyti 1917-2013

Ferilskrį rįšherra nśverandi og fyrrverandi rķkisstjórnar:
Menntunar- og hęfniskröfur til rįšherraembętta


Rįšherrasamanburšur: Önnur pólitķsk reynsla

Žaš hefur tķškast frį örófi alda aš sį sem vill nį tökum į įkvešinni išn eša fagi hefur leitaš ķ smišju meistara ķ greininni. Ķ gamla samfélaginu héldu meistararnir žekkingunni į verklaginu og samskiptanetinu, sem žeir höfšu komiš sér upp ķ kringum hana, fyrir sig og sķna nįnustu. Ķ Evrópu stofnušu faggreinarnar gildi til aš verja einkarétt sinn til išjunnar og afleiddra višskipta.

Thomas Jeffersons

Žaš er ešlilegt aš lķta į žessi gildi sem upphaf stéttarfélaga en saga sumra žeirra bendir mun frekar til klķkusamtaka sem voru stofnuš til aš ryšja keppinautunum śr vegi. Ķ žessu sambandi mį nefna aš žegar rżnt er ķ upphaf galdraofsóknanna ķ Evrópu kemur fram lķtt žekkt saga žar sem nż stétt hįskólamenntašra karllękna gekk ķ bandalag meš kažólsku kirkjunni og öšrum landeigendum sem höfšu lżst yfir strķši gegn žeim sem stundušu žaš sem ķ nśtķmanum er kallaš einu nafni óhefšbundnar lękningar (sjį Anderson, S. Bonnie og Judith P. Zinsser: A History of their own - Women in Europe from Prehistory to the Present).

Žaš er ekki ętlunin aš rżna frekar ofan ķ žessa sögu ķ žessari fęrslu en žetta er nefnt hér žar sem žaš tengist meginvišfangsefni žessarar skrifa meš óbeinum hętti žó žaš verši ekki śtskżrt frekar fyrr en ķ nišurlaginu. Hér er ętlunin aš skoša hverjir, mešal žeirra sem gegna rįšherraembęttum ķ nśverandi rķkisstjórn eša voru rįšherrar žeirrar sķšustu, höfšu sótt sér reynslu af pólitķskum vettvangi meš störfum į vegum fyrri rķkisstjórna.

Mišaš viš žį aldagömlu hefš aš leita žekkingar og reynslu į tilteknu sviši hjį žeim, sem eru fyrir ķ žeirri grein žar sem viškomandi hefur ķ hyggju aš hasla sér völl, er ekki óešlilegt aš ętla aš störf į vegum eldri rķkisstjórna hafi skipt miklu varšandi mótun starfsašferša og višhorfa en ekki sķšur ķ žvķ aš afla sambanda. Hér verša žeir žvķ taldir sem voru skipašir ķ nefndir og störfušu innan rįšuneyta eša sem rįšgjafar rįšherra ķ tķš eldri rķkisstjórna; ž.e. rķkisstjórna sem sįtu viš stjórnvölinn fyrir 1. febrśar 2009.  

Samuel Adams

Engin žeirra sem var leystur frį rįšherraembętti, viš žaš aš rķkisstjórn Jóhönnu Siguršardóttur fékk lausn voriš 2013, hefur starfsreynslu af žvķ tagi sem hér er til skošunar. Hins vegar hafa allir sem sįtu tķmabundiš į rįšherrastóli ķ valdatķš hennar slķka reynslu. Žaš veršur rakiš um hvers konar reynslu er aš ręša undir lok žessarar fęrslu. Hér er hins vegar yfirlit yfir žį sem hafa slķka reynslu mešal nśverandi rįšherra įsamt upptalningu į žeim įbyrgšar- og trśnašarstörfum sem um ręšir.

Ķ vinstri dįlkinum eru nöfn og nśverandi embęttisheiti žeirra talin įsamt žvķ sem žaš er tekiš fram frį hvaša tķma viškomandi hefur setiš inni į žingi og heildarstarfsaldur af žvķ tagi sem hér er til skošunar. Ef viškomandi starf snertir nśverandi rįšherraembętti er žaš feitletraš. Ķ hęgra dįlki kemur fram um hvaša įbyrgšar- og trśnašarstörf er aš ręša, svo og tķmabil og į vegum hvaša rįšherra viškomandi starfaši. Eins og įšur eru svo krękjur inn į ferilskrį viškomandi rįšherra į alžingisvefnum undir nafni hans.

 Rįšherrar nśverandi stjórnar
 Trśnašarstörf į vegum fyrri rķkisstjórna
 Illugi Gunnarsson,
 mennta- og menningarmįla-
 rįšherra

 5 įr. Į žingi frį 2007
Ašstošarmašur Davķšs Oddssonar, forsętisrįšherra 2000-2005.
 Ragnheišur Elķn Įrnadóttir,
 išnašar- og višskiptarįšherra
 12 įr. Į žingi frį 2007
Ašstošarmašur Geirs H. Haarde, fjįrmįlarįšherra 1998-2005, utanrķkisrįšherra 2005-2006 og forsętisrįšherra 2006-2007.

Starfsmašur Śtflutningsrįšs 1995-1998.
Ķ nefnd um nżtt fęšingarorlof 1999.
Ķ samninganefnd rķkisins 1999-2005.
Varamašur ķ jafnréttisrįši 2000-2005.
Varamašur ķ bankarįši Norręna fjįrfestingarbankans 2000-2006.
Ķ višręšunefnd um varnarmįl 2005-2006.
Ķ fjölskyldunefnd rķkisstjórnarinnar 2005-2007.
 Siguršur Ingi Jóhannsson,
 sjįvarśtvegs- og landbśnašar-
 rįšherra
 umhverfis- og aušlindarįšherra

 2 įr. Į žingi frį 2009
Ķ rįšherraskipašri nefnd sem vann aš breytingum į dżralęknalögum 1996-1998. (Gušmundur Bjarnason, landbśnašar- og umhverfisrįšherra)
 Gunnar Bragi Sveinsson,
 utanrķkisrįšherra
 2 įr. Į žingi frį 2009
Ašstošarmašur Pįls Péturssonar, félagsmįlarįšherra 1997-1999.
 Hanna Birna Kristjįnsdóttir,
 innanrķkisrįšherra
 3 įr. Į žingi frį 2013

 


Starfsmašur Öryggismįlanefndar 1990-1991. (undir Forsętisrįšuneyti Steingrķms Hermannssonar)
Deildarsérfręšingur ķ Menntamįla-rįšuneytinu 1994–1995. (Ólafur G. Einarsson, menntamįlarįšherra)

Formašur nefndar Björns Bjarnasonar, menntamįlarįšherra, um mótun sķmenntunarstefnu 1997–1998.


Illugi Jökulsson, Ragnheišur Elķn Įrnadóttir og Gunnar Bragi Sveinsson hafa öll unniš sem ašstošarmenn rįšherra sem gegndu embęttum į vegum sama flokks og žau sitja į žingi fyrir nś. Žaš vekur athygli aš bęši Hanna Birna Kristjįnsdóttir og Ragnheišur Elķn Įrnadóttir eiga eingöngu starfsferil af pólitķskum toga.

Ragnheišur Elķn hóf sinn starfsferil sem starfsmašur Śtflutningsrįšs žar sem hśn byrjaši sem ašstošarvišskiptafulltrśi en varš sķšar višskiptafulltrśi ķ New York og sķšar verkefnisstjóri ķ Reykjavķk (sjį hér). Upphaf starfsferils Hönnu Birnu veršur til umfjöllunar ķ nęsta kafla žar sem veršur fjallaš um trśnašar- og įbyrgšarstöšur į vegum stjórnmįlaflokkanna.

Rįšherrar ķ rķkisstjórn Sigmundar Davķšs sem hafa gegnt įbyrgšarstöšum fyrir eldri rķkisstjórnir

Illugi og Ragnheišur Elķn hafa bęši veriš ašstošarmenn rįšherra Sjįlfstęšisflokksins. Illugi var ašstošarmašur Davķš Oddssonar į įrunum 2000-2005. Fyrst ķ Forsętisrįšuneytinu og svo vęntanlega žaš eina įr sem Davķš sat ķ Utanrķkisrįšuneytinu (sjį hér). Žaš kemur ekki fram į ferilskrį Illuga Gunnarssonar hvaš hann gerši į įrunum 2005 til 2007 en voriš 2007 settist hann inn į žing fyrir Sjįlfstęšisflokkinn.

Ragnheišur Elķn var ašstošarmašur Geirs H. Haarde ķ nķu įr. Fyrst ķ žau sjö įr sem hann sat ķ Fjįrmįlarįšuneytinu (sjį hér). Įriš 2005 fylgdi hśn honum ķ Utanrķkisrįšuneytiš žegar hann tók viš utanrķkisrįšherraembęttinu af Davķš Oddssyni. Žegar Geir H. Haarde varš forsętisrįšherra įriš 2006 fylgdi Ragnheišur Elķn honum svo ķ Forsętisrįšuneytiš. Įriš eftir settist hśn inn į žing fyrir Sjįlfstęšisflokkinn.

Lög um Śtflutningsrįš Ķslands voru sett fram ķ stjórnartķš Jóns Baldvins Hannibalssonar yfir Utanrķkisrįšuneytinu. Fimm įrum sķšar varš Halldór Įsgrķmsson utanrķkisrįšherra (sjį hér) en į žeim tķma hóf Ragnheišur Elķn störf hjį Śtflutningsrįšinu. Žremur įrum seinna réši Geir H. Haarde hana til sķn sem ašstošarmann. Į mešan hśn starfaši sem ašstošarmašur hans įtti hśn sęti ķ żmsum nefndum og rįšum į vegum stjórnvalda; ž.į m. samninganefnd rķkisins sem sér um kjarasamninga viš opinbera starfsmenn. 

Hanna Birna er žrišji rįšherra nśverandi rķkisstjórnar sem kemur śr röšum Sjįlfstęšisflokksins sem į starfferil af žvķ tagi sem hér er til umfjöllunar. Įriš 1990 var hśn starfsmašur Öryggismįlanefndar sem heyrši undir Forsętisrįšuneytiš en į žeim tķma var framsóknaržingmašurinn, Steingrķmur Hermannsson, forsętisrįšherra ķ rķkisstjórn Framsóknar, Alžżšubandalags og Alžżšuflokks (sjį hér).

Įriš 1994 var Hanna Birna deildarsérfręšingur ķ Menntamįlarįšuneytinu į žeim tķma sem sjįlfstęšisžingmašurinn, Ólafur G. Einarsson, var yfir rįšuneytinu (sjį hér). Žremur įrum sķšar skipaši Björn Bjarnason, žįverandi menntamįlarįšherra (sjį hér), Hönnu Birnu sem formann nefndar sem starfaši į hans vegum ķ žeim tilgangi aš móta stefnu ķ sķmenntunarmįlum.

Gunnar Bragi Sveinsson, nśverandi utanrķkisrįšherra, į žaš sameiginlegt meš Illuga Gunnarssyni og Ragnheiši Elķnu Įrnadóttur aš hafa veriš ašstošarmašur rįšherra ķ sama flokki og hann situr į žingi fyrir nś. Gunnar Bragi var ašstošarmašur Pįls Péturssonar sem var félagsmįlarįšherra į įrunum 1995 til 2003 en Gunnar Bragi var ašstošarmašur hans ķ tvö įr. Žį įtti Siguršur Ingi Jóhannsson sęti ķ nefnd um breytingar į dżralęknalögum. Ķ nefndina skipaši Gušmundur Bjarnason sem var landbśnašar- og umhverfisrįšherra į įrunum 1995 til 1999 (sjį hér).

Hér į eftir eru žeir rįšherrar nśverandi rķkisstjórnar sem hafa reynslu af įbyrgšar- og/eša trśnašarstörfum į vegum fyrri rķkisstjórna taldir upp įsamt tķmabilinu sem žeir störfušu, rįšherrunum sem skipaši žį til starfans, eša sį sem žeir störfušu lengst meš, og forsętisrįšherranum sem fór fyrir žeirri rķkisstjórn/-um sem žeir störfušu fyrir. 

Röšin mišast viš byrjunarįr en žaš skal tekiš fram aš Hanna Birna er ašeins talin einu sinni. Įstęšan er sś aš hśn starfaši ekki samfellt. Hśn var starfsmašur Öryggismįlanefndar ķ tķš Steingrķms Hermannssonar eins og hefur komiš fram hér į undan og sķšar starfaši hśn ķ nefnd sem Björn Bjarnason skipaši til. Žaš er svo rétt aš taka žaš fram aš žaš er mjög hępiš aš halda žvķ fram aš ašrir en Illugi Gunnarsson og Ragnheišur Elķn Įrnadóttir hafi ķ reynd notiš leišsagnar žeirra sem eru kallašir lęrifešur ķ töflunni hér aš nešan.

 Nśverandi rįšherra tķmabil Lęrifašir
 forsętisrįšherra
Hanna Birna Kristjįnsdóttir 
1994-1995
Ólafur G. Einarsson
 Davķš Oddsson
Ragnheišur Elķn Įrnadóttir
1995-2007Geir H. Haarde
 Davķš Oddsson
 Halldór Įsgrķmsson
 Geir H. Haarde
Siguršur Ingi Jóhannsson 1996-1998Gušmundur Bjarnason Davķš Oddsson
Gunnar Bragi Sveinsson 1997-1999Pįll Pétursson
 Davķš Oddsson
Illugi Gunnarsson
2000-2005
Davķš Oddsson
 Davķš Oddsson
 Halldór Įsgrķmsson


Eins og kemur fram ķ töflunni hér aš ofan žį störfušu žrķr af fimm nśverandi rįšherrum į vegum rķkisstjórnar Sjįlfstęšis- og Framsóknarflokks sem var viš stjórnvölinn, undir forystu Davķšs Oddssonar, į įrunum 1995 til 1999 (sjį hér). Žó žaš komi ekki fram ķ töflunni hér aš ofan žį starfaši Hanna Birna Kristjįnsdóttir lķka į vegum rįšherra ķ žessari rķkisstjórn žegar hśn var skipuš formašur nefndar Björns Bjarnasonar, žįverandi menntamįlarįšherra, um mótun sķmenntunarstefnu.

Illugi Gunnarsson og Ragnheišur Elķn Įrnadóttir voru ašstošarmenn rįšherra ķ žrišja og fjórša rįšuneyti Davķšs Oddssonar (sjį hér) og rįšuneyti Halldórs Įsgrķmssonar (sjį hér). Auk žessara starfaši Ragnheišur Elķn lķka į vegum fyrsta rįšuneytis Geirs H. Haarde (sjį hér) eša žar til hśn var kosin inn į žing fyrir Sjįlfstęšisflokkinn voriš 2007.

Žau störfušu lķka į vegum fyrri rķkisstjórna

Žaš vekur vissulega athygli aš į mešan meiri hluti žeirra sem gegna rįšherraembęttum nś eiga forsögu af įbyrgšar- og trśnašarstörfum į vegum žeirra rķkisstjórna sem voru viš stjórnvölin įratugina ķ kringum sķšustu aldamót žį į engin žeirra sem sat į rįšherrastóli ķ undanfara stjórnarskiptana sķšastlišiš vor slķka forsögu.

Žetta er ekki sķšur athyglisvert ķ ljósi žess aš allir žeir sem sįtu tķmabundiš į rįšherrastóli ķ rķkisstjórn Jóhönnu Siguršardóttur eiga slķka forsögu. Žessi verša talin hér en žaš er rétt aš hafa žaš ķ huga aš ķ sumum tilvikum eru nefndir og stjórnir sem starfa į vegum viškomandi rķkisstjórna skipašar af öllum stjórnmįlaflokkunum į Alžingi žannig aš hver flokkur skipar sinn fulltrśa ķ viškomandi nefnd eša stjórn. Einhverjir žeirra sem eru taldir hér aš nešan hafa žvķ aš öllum lķkindum veriš tilnefndir af žeim stjórnmįlaflokkum sem žeir gegndu rįšherraembęttum fyrir į sķšasta kjörtķmabili.

Rįherrar sem sįtu tķmabundiš ķ rķkisstjórn Jóhönnu og hafa gegnt įbyrgšarstöšum fyrir eldri rķkisstjórnir

Jón Bjarnason var fulltrśi ķ bśfręšslunefnd į įrunum 1981 til 1999 eša ķ įtjįn įr. Į žeim tķma voru žessir landbśnašarrįšherrar: Pįlmi Jónsson, Jón Helgason, Steingrķmur J. Sigfśsson, Halldór Blöndal og Gušmundur Bjarnason. Jón var kosinn inn į žing fyrir Vinstri gręna įriš 1999. Sama įr tók Kristjįn L. Möller sęti į žingi fyrir Samfylkinguna. Hann var skipašur ķ byggšanefnd Davķšs Oddssonar, forsętisrįšherra įrinu į undan og įtti žvķ sęti ķ henni ķ eitt įr.

Oddnż G. Haršardóttir, sem kom inn į žing fyrir Samfylkinguna įriš 2009, var verkefnisstjóri ķ Menntamįlarįšuneytinu įriš 2003 til 2004. Žorgeršur Katrķn Gunnarsdóttir var menntamįlarįšherra į žessum tķma. Įlfheišur Ingadóttir, sem hefur veriš į žingi fyrir Samfylkinguna frį įrinu 2007, var ķ stjórn Landsvirkjunar frį įrinu 2003 til 2006 Geir H. Haarde, žįverandi fjįrmįlarįšherra, skipaši ķ nefndina.

Gylfi Magnśsson var formašur stjórnar Samkeppniseftirlitsins į įrunum 2005 til 2009. Valgeršur Sverrisdóttir, sem var išnašar- og višskiptarįšherra įriš 2005, skipaši ķ stjórnina en Gylfi gegndi formennsku ķ henni įfram ķ tķš Jóns Siguršssonar og Björgvins G. Siguršssonar. Gylfi Magnśsson var annar tveggja utanžingsrįšherra sem Jóhanna Siguršardóttir skipaši til rįšherraembęttis įriš 2009 en leysti frį störfum haustiš 2010.

Įrni Pįll Įrnason er sį fyrrverandi rįšherra Samfylkingarinnar sem į fjölskrśšugasta starfsferilinn af žessu tagi. Hann var rįšgjafi Jóns Baldvins Hannibalssonar, utanrķkisrįšherra ķ Evrópumįlum į įrunum 1992 til 1994. Žį var hann embęttismašur į višskiptaskrifstofu og varnarmįlaskrifstofu Utanrķkisrįšuneytisins sķšasta įriš sem Jón Baldvin sat yfir žvķ.

Ķ framhaldinu var hann sendirįšsritari ķ fastanefnd Ķslands hjį Atlantshafsbandalaginu og Vestur-Evrópusambandinu ķ Brussel og fulltrśi Ķslands ķ stjórnmįlanefnd Atlantshafsbandalagsins į įrunum 1995 til 1998. Halldór Įsgrķmsson var utanrķkisrįšherra į žessum tķma. Žį var hann ķ rįšgjafarnefnd um opinberar eftirlitsreglur frį 1999 til 2009. Nefndin er į vegum Forsętisrįšuneytisins en forsętisrįšherrar į žeim tķma sem Įrni Pįll var varamašur ķ nefndinni (sjį hér) voru: Davķš Oddsson, Halldór Įsgrķmsson og Geir H. Haarde.

Į sama tķma var hann starfsmašur rįšherraskipašra nefnda um endurskipulagningu utanrķkisžjónustunnar, eša įriš 2004, og um fjįrmįl stjórnmįlaflokkanna įriš 2005 til 2006. Įriš 2004 var Davķš Oddsson utanrķkisrįšherra en į įrunum 2005 til 2006 var Halldór Įsgrķmsson forsętisrįšherra en žaš er forsętisrįšherra sem skipar ķ nefnd um fjįrmįl stjórnmįlaflokka. Įrni Pįll hefur setiš į žingi fyrir Samfylkinguna frį 2007.

Ragna Įrnadóttir er önnur žeirra tveggja utanžingsrįšherra sem Jóhanna skipaši ķ embętti įriš 2009 en leysti frį störfum haustiš 2010. Ragna įtti įtta įra starfsferil aš baki innan śr stjórnsżslu fyrri rķkisstjórna žegar Jóhanna Siguršardóttir skipaši hana til embęttis dóms- og kirkjumįlarįšherra ķ febrśar 2009.

Ferill Rögnu hófst ķ Heilbrigšis- og tryggingamįlarįšuneytinu. Hśn var deildarstjóri žar įriš 2001 til 2002 eša į žeim tķma sem Jón Kristjįnsson var yfir rįšuneytinu. Žį var hśn skrifstofustjóri ķ Dóms- og kirkjumįlarįšuneytinu ķ sjö įr eša frį įrinu 2002 til 2009. Auk žess var hśn stašgengill rįšuneytisstjóra žrjś sķšustu įrin sķn žar og rįšuneytisstjóri žess yfir sex mįnaša tķmabil į įrinu 2008.

Sólveig Pétursdóttir var Dóms- og kirkjumįlarįšherra žegar Ragna hóf störf ķ rįšuneytinu en Björn Bjarnason tók viš af Sólveigu og sat yfir rįšuneytinu fram til stjórnarslita ķ upphafi įrsins 2009. Žaš var žvķ ķ tķš Björns Bjarnasonar sem Ragna var sett rįšuneytisstjóri. Skömmu fyrir stjórnarslitin ķ janśar 2009 hafši Geir H. Haarde fengiš Rögnu yfir ķ Forsętisrįšuneytiš žar sem hśn var skrifstofustjóri og stašgengill rįšuneytisstjóra ķ janśar 2009.

Į sama tķma og Ragna var starfsmašur ķ Dóms- og kirkjumįlarįšuneytinu gegndi hśn żmsum öšrum störfum į vegum žess og annarra rįšuneyta. Hér verša žau verkefni sem hśn var skipuš til af rįšherrum annarra rįšuneyta talin. Ragna var starfsmašur įfrżjunarnefndar samkeppnismįla įriš 2002 til 2003. Hśn var skipuš af višskiptarįšherra sem žį var Finnur Ingólfsson. Įri sķšar var hśn skipuš starfsmašur kęrunefndar samkvęmt lögum um opinbert eftirlit meš fjįrmįlastarfsemi. Hśn var skipuš af žįverandi višskiptarįšherra sem var Valgeršur Sverrisdóttir.

Ragna įtti lķka sęti ķ nefnd višskiptarįšherra um ašgeršir gegn peningažvętti į įrunum 2005 til 2007. Hśn var žvķ skipuš ķ tķš Valgeršar Sverrisdóttur en starfaši įfram žegar Jón Siguršsson var višskiptarįšherra. Žį var Ragna ķ nefnd forsętisrįšherra til aš fara yfir višurlög viš efnahagsbrotum į įrunum 2004 til 2006 en Halldór Įsgrķmsson var forsętisrįšherra į žessum tķma. 

Auk framantalins gegndi Ragna Įrnadóttir fjölda trśnašarstarfa į vettvangi Evrópurįšsins og Sameinušu žjóšanna į įrabilinu 2002 til 2009. Į žessum tķma voru Valgeršur Sverrisdóttir, Halldór Įsgrķmsson, Davķš Oddsson og Ingibjörg Sólrśn Gķsladóttir utanrķkisrįšherrar. Hvaš ašrar trśnašarstöšur og įbyrgšarstöšur į vegum Dóms- og kirkjumįlarįšuneytisins varšar er vķsaš til ferilskrįr Rögnu į sķšu Alžingis.

Samantekt og samanburšur

Aš lokum er vel viš hęfi aš taka saman ķ töflu į hvaša tķmabili ofantalin gegndu įbyrgšar- og/eša trśnašarstöšum į vegum eldri rķkisstjórna. Žar sem ekkert žessara starfaši sem ašstošarmašur rįšherra žį er upptalningu žeirra rįšherra sem skipaši žau eša réši sleppt įsamt žeim sem veitti žeim įframhaldandi umboš žar sem um slķkt er aš ręša.

Žaš er lķka hępiš aš tala um lęrifešur nema helst ķ tilviki Įrna Pįls Įrnasonar sem starfaši ķ žrjś įr meš Jóni Baldvini Hannibalssyni ķ Utanrķkisrįšuneytinu, Oddnżjar G. Haršardóttur, sem var verkefnisstjóri ķ eitt įr ķ embęttistķš Žorgeršar Katrķnar Gunnarsdóttur, og Rögnu Įrnadóttur, sem starfaši ķ nęr sex įr viš hliš Björns Bjarnasonar ķ Dóms- og kirkjumįlarįšuneytinu. 

Eins og įšur sagši er dįlkinum lęrifašir sleppt hér en ķ žess staš er tekin saman įrafjöldi hvers og eins ķ įbyrgšarstöšum af žvķ tagi sem hér hafa veriš tekin saman svo og įriš sem viškomandi kom inn į žing. Ķ tilviki utanžingsrįšherranna er vera žeirra į žingi tilgreind ķ aftasta dįlkinum. Žaš er svo rétt aš taka žaš fram ķ sambandi viš starfsaldur Įrna Pįls Įrnasonar aš žį er hann ašeins talinn fram aš žvķ aš hann settist inn į žing voriš 2007.

 Nöfn rįšherra  tķmabilįrafj.
 forsętisrįšherra
 į žingi frį:
 Jón Bjarnason 
 1981-1999
 18 įr
 Steingrķmur Hermannsson
 Žorsteinn Pįlsson
 Steingrķmur Hermannsson
 Davķš Oddsson
 1999
 Įrni Pįll Įrnason
 1992-2009 15 įr
 Davķš Oddsson
 Halldór Įsgrķmsson
 Geir H. Haarde
 2007
 Kristjįn L. Möller
 1998-1999 1 įr
 Davķš Oddsson
 1999
 Ragna Įrnadóttir  2001-2009 8 įr
 Davķš Oddsson
 Halldór Įsgrķmsson
 Geir H. Haarde
 2009-2010
 Oddnż G. Haršardóttir
 2003-2004 1 įr
 Davķš Oddsson
 2009
 Įlheišur Ingadóttir
 2003-2006
 3 įr
 Davķš Oddsson
 Halldór Įsgrķmsson
 2007
 Gylfi Magnśsson
 2005 -2009
 4 įr
 Halldór Įsgrķmsson
 Geir H. Haarde
 2009-2010


Žaš sem vekur e.t.v. mesta athygli er aš framantaldir rįšherrar, sem allir sįtu tķmabundiš ķ rķkisstjórn Jóhönnu Siguršardóttur, hafa margir hverjir töluverša reynslu af įbyršar- og trśnašarstörfum į vegum rķkisstjórna sem voru undir forsęti rįšherra Framsóknar- eša Sjįlfstęšisflokks. Af nśverandi rįšherrum hefur Ragnheišur Elķn Įrnadóttir langlengstu starfsreynsluna af žessu tagi eša tólf įr. Af žeim sem eru taldir hér aš ofan hafa Jón Bjarnason og Įrni Pįll Įrnason hęsta starfsaldurinn žó žess beri aš geta aš starf Jóns Bjarnasonar ķ nefnd um bśfręšslu hefur alls ekki veriš jafnvišamikiš og žeirra Įrna Pįls og Ragnheišar Elķnar ķ sķnum störfum.

Ragna Įrnadóttir hefur lķka hęrri starfsaldur, ķ įbyrgšar- og trśnašarstörfum fyrir fyrri rķkisstjórnir Framsóknar- og Sjįlfstęšisflokks og sķšar Sjįlfstęšisflokks og Samfylkingar, en allir rįšherrar nśverandi rķkisstjórnar aš Ragnheiši Elķnu einni undanskilinni. Ef starfsaldri rįšherra nśverandi rķkisstjórnar er deild śt į žį fimm sem hér hafa veriš taldir og fundiš mešaltal er žaš fjögur įr į hvern žeirra samanboriš viš aš starfsaldur žeirra sjö sem eru taldir ķ töflunni hér aš ofan er sjö įr.

Nišurlag 

Ķ upphafi žessarar fęrslu var vikiš ķ nokkrum oršum aš svonefndum gildum sem gjarnan er litiš į sem undanfara stétta- eša faggreinasamtaka žó żmislegt ķ sögu žeirra minni frekar į klķkubandalög. Gildin voru stofnuš utan um żmis konar faggreinažekkingu ķ žeim tilgangi aš verja séržekkingu og višskiptasambönd. Ęšstrįšendur veittu nżlišum inngöngu sem höfšu lęrt į vegum višurkenndra meistara ķ viškomandi grein ef umsękjandinn stóšst faggreinaprófiš sem žeir höfšu sett. Fęstir komust žó aš til nįms nema žeir vęru tengdir meistara innan gildisins einhverjum böndum.

Žaš er hępiš aš skilgreina pólitķkina sem faggrein af žvķ tagi sem gildin og sķšar faggreinafélögin voru stofnuš utan um. Hins vegar eru tilefni stofnunar stjórnmįlaflokka ekki óskylt žar sem žeim var frį upphafi ętlaš aš gegna hlutverki hagsmunasamtaka til aš tryggja samvinnu um sameiginleg mįl og višhalda samböndum. Sumir vilja jafnvel meina aš hlutverk stjórnmįlaflokka sé miklu frekar žaš aš tryggja višgang stjórnmįlaflokksins og sérhagsmuni žeirra sem tilheyra honum en aš standa vörš um hugsjónir og hagsmunamįl sem varša samfélagslega hagsmuni. 

John Locke

Hér hefur veriš fjallaš um žį sem gegna rįšherraembęttum nś og žį sem fóru meš slķk embętti į sķšasta kjörtķmabili. Žeir hafa veriš taldir sem hafa reynslu af įbyrgšar- og/eša trśnašarstörfum fyrir rķkisstjórnirnar sem stżršu žjóšarskśtunni įratugina ķ undanfara žess aš rķkisstjórn Samfylkingar og Vinstri hreyfingar - gręns frambošs tók viš völdum ķ upphafi įrs 2009. Žessir höfšu aflaš sér reynslu innan śr stjórnsżslunni og einhverjir vęntanlega stöšu innan sinna stjórnmįlaflokka meš verkefnum į žeirra vegum.

Nokkrir störfušu ķ slķku nįvķgi viš fyrri rįšherra aš žaš mį kannski lķkja samvinnunni aš einhverju leyti viš samband meistara og lęrlings ekki sķst žegar žaš er tekiš meš inn ķ dęmiš aš leiš viškomandi lį inn į žing ķ framhaldinu. Hér er einkum įtt viš Ragnheiši Elķnu Įrnadóttur, nśverandi išnašar- og višskiptarįšherra, sem var ašstošarmašur Geirs H. Haarde ķ nķu įr įšur en hśn settist inn į žing fyrir Sjįlfstęšisflokkinn įriš 2007, og Illuga Gunnarsson, nśverandi mennta- og menningarmįlarįšherra, sem var ašstošarmašur Davķšs Oddssonar ķ fimm įr įšur en hann var kosinn inn į žing fyrir sama flokk.

Žaš er heldur ekki śtilokaš aš telja Įrna Pįl Įrnason, Rögnu Įrnadóttur og Oddnżju G. Haršardóttur til žessa hóps. Įrni Pįll var rįšgjafi Jóns Baldvins Hannibalssonar ķ Evrópumįlum į žeim tķma sem sį sķšarnefndi baršist fyrir ašild Ķslands aš EES-samningnum (sjį hér) eša frį įrinu 1992 til 1994 og embęttismašur į hans vegum ķ Utanrķkisrįšuneytinu žaš sem eftir lifši kjörtķmabilsins sem Jón Baldvin var utanrķkisrįšherra ķ rķkisstjórn Sjįlfstęšis- og Alžżšuflokks (sjį hér) eša fram til 1995.

Ragna Įrnadóttir įtti sjö įra feril ķ įbyrgšarstöšum innan rįšuneyta Sjįlfstęšis- og Framsóknarflokks og sķšar Sjįlfstęšisflokks og Samfylkingar žegar Jóhanna Siguršardóttir skipaši hana dóms- og kirkjumįlarįšherra ķ žeirri rķkisstjórn sem tók viš völdum 1. febrśar 2009. Ragna hafši lengst unniš meš Birni Bjarnasyni sem var dóms- og kirkjumįlarįšherra ķ sex įr. Oddnż G. Haršardóttir var deildarstjóri ķ Menntamįlarįšuneytinu undir stjórn Žorgeršar Katrķnar Gunnarsdóttur. Žar sem starfstķmabil hennar ķ žeirri stöšu er ekki nema eitt įr er žaš vęntanlega hępnast aš telja hana meš ķ žeim hópi sem hafa notiš leišsagnar ķ verklagi og višhorfum hjį viškomandi rįšherra.

Žaš veršur hins vegar aš teljast lķklegt aš starfsreynsla af žvķ tagi, sem hér hefur veriš talin, sé žeim sem hafa veriš tiltekin hér aš framan dżrmętur reynslubrunnur. Hitt er ekki sķšur lķklegt aš hśn hafi reynst žeim mikilvęg ķ aš komast til žeirrar ašstöšu aš vera skipuš ķ rįšherraembętti. Vissulega mį gera rįš fyrir aš meš störfum sķnum į vegum fyrri rķkisstjórna hafi umrędd fengiš mikilsverša innsżn inn ķ verkefni og starfsašferšir auk žess aš kynnast og jafnvel tengjast žeim sem lįta mest til sķn taka innan viškomandi mįlefnasvišs.
H.L. Mencken
Mišaš viš žį stjórnmįlahefš sem er śtlit fyrir aš hafi fest rętur ķ ķslenskri pólitķk mį gera rįš fyrir aš mikilvęgasta veganestiš sé žaš aš fyrir žau sambönd sem uršu til į žessum starfsvettvangi hafi oršiš til einhvers konar forgangur žegar kemur aš möguleikanum til metorša į pólitķskum vettvangi. Hér er heldur ekki śtilokaš aš ętla aš įrangur žess sem mętti kalla višhorfamótun hafi haft eitthvaš aš segja. Žegar rętt er um aš komast til metorša innan pólitķkunnar er bęši vķsaš til valdastöšu innan rįšuneyta og innan žess stjórnmįlaflokks sem viškomandi starfar fyrir.

Ķ nęstu fęrslu veršur fariš yfir stöšu nśverandi og fyrrverandi rįšherra innan žeirra stjórnmįlaflokka sem žeir starfa fyrir. Žar verša hlutverk viškomandi innan sķns stjórnmįlaflokks bęši ķ nśtķš og fortķš dregin saman. Ķ framhaldinu veršur žingreynsla sama hóps sett fram ķ sérstakri fęrslu og žį kemur loks aš lokum meš nišurstöšum og almennum vangaveltum bundnar žeirri samantekt sem žetta blogg hefur veriš undirlagt af frį žvķ ķ įgśstmįnuši į sķšasta įri. 

Ašrar fęrslur ķ žessum sama flokki:
Rįšherrasamanburšur: Aldur viš skipun
Rįšherrasamanburšur: Menntun
Rįšherrasamanburšur: Starfsreynsla
Rįšherrasamanburšur: Sveitarstjórnarreynsla

Heimildir um skipun rįšuneyta:
Rįšuneyti 1917-2013

Ferilskrį rįšherra nśverandi og fyrrverandi rķkisstjórnar:
Menntunar- og hęfniskröfur til rįšherraembętta


Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband