Bloggfęrslur mįnašarins, įgśst 2012

Meš samstöšu er allt hęgt!

Žegar ég gekk til lišs viš SAMSTÖŠU flokk lżšręšis og velferšar taldi ég vķst aš žeir vęru miklu fleiri en ég sem fögnušu žvķ aš hér vęri kominn farvegur fyrir žann lausnarmišaša mįlflutning sem hefur skapaš Lilju Mósesdóttur trausts óhįš flokkslķnum (sbr. könnun MMR frį febrśar sl.). Į žeirri forsendu įkvaš ég aš auka SAMSTÖŠU lišsstyrk enda žekki ég žaš vel frį żmsum višspyrnuverkefnum mķnum hversu mikill grundvallarmunur er į huglęgum styrk og verklegum.

Įkvöršun Lilju Mósesdóttur og tildrög hennar markar óneitanlega žįttaskil fyrir žį barįttu sem ég hef alla tķš lagt liš. Ķ kjölfar opinberunar hennar velti ég žvķ žess vegna fyrir mér hvort kröftum mķnum ķ žįgu heišarlegs uppgjörs viš hruniš og skynsamlegrar uppbyggingar nżs samfélags sé betur variš annars stašar en ķ formannssęti SAMSTÖŠU-Reykjavķk.

Įkvöršun Lilju Mósesdóttur, formanns flokksins, var rędd į stjórnarfundi ašildarfélagsins. Nišurstašan varš sś aš taka įskorun stjórnar flokksins um aš fjölmenna į landsfundinn žann 6. október n.k. meš von um aš fleiri, sem hafa trś į žvķ aš meš samstilltu įtaki megi takast aš byggja upp öflugt og traustveršugt stjórnmįlaafl, geri slķkt hiš sama. Žaš kostar vinnu en meš samstöšu er allt hęgt!


Sundrung eša samstaša

Hvernig sem į žaš er litiš žį er meiri fórnarkostnašur af sundrungu en samstöšu. Eftirfarandi ljóš, sem er tekiš af Washington's Blog, er į ensku en žaš vekur svo sannarlega til umhugsunar um žaš hve tilfinnanlegur fórnarkostnašur sundrungarinnar getur oršiš. Ég biš lesendur aš taka sérstaklega eftir krękjunum en žar eru fréttir af žvķ sem vķsaš er til ķ oršum ljóšsins. 

Žaš voru Jón Žórisson og Lįra Hanna Einarsdóttir sem vöktu athygli į žessu verki į Fésbókinni en žaš heitir: I Will Stand Up For You If You Stand Up For Me
einn
I was silent when they came for you …
so there was no one left to help when they came for me

First they tortured a U.S. citizen and gang member ...
I remained silent;
I wasn’t a criminal

Then they tortured a U.S. citizen, whistleblower and navy veteran …
I remained silent;
I wasn’t a whistleblower

Then they locked up an attorney for representing accused criminals …
I remained silent;
I wasn’t a defense attorney

Then they arrested a young father walking with his son simply because he told Dick Cheney that he disagreed with his policies …
I remained silent;
I’ve never talked to an important politician

Then they said an entertainer should be killed because she questioned the government’s version of an important historical event …
I remained silent;
I wasn’t an entertainer

Then they arrested people for demanding that Congress hold the President to the Rev. Lennox Yearwood Constitution …
I did not speak out;
I’ve never protested in Washington

Then they arrested a man for holding a sign …
I held my tongue;
I’ve never held that kind of sign

Then they broke a minister’s leg because he wanted to speak at a public event …
I said nothing;
I wasn’t a religious leader

Then they shot a student with a taser gun and arrested him for asking a question of a politician at a public event …
I remained silent;
I wasn’t a student

Then they started labeling virtually every innocent and normal behavior as marking Americans as “potential terrorists” …
I remained silent;
I didn’t want to be called a terrorist

Then they threw political dissenters in psychiatric wards …
I remained silent;
I didn’t want to be seen as crazy

Then they declared that they could label U.S. citizens living on U.S. soil as “unlawful enemy combatants” and imprison them indefinitely without access to any attorney …
I remained silent;
I didn’t want to be labeled an enemy

Then they declared that they could assassinate U.S. citizens living on U.S. soil without anyEinn į Wall Streat due process of law …
I remained silent;
I didn’t want to be on the list

When they came for me,
Everyone was silent;
there was no one left to speak out.

Inspired by the poem First They Came by Martin Niemöller, which was written about the Nazis.

I originally wrote this poem in 2007. I have updated it with  additional verses as current events have unfolded.


Rót vandans

Sumir vilja e.t.v. ganga svo langt aš halda žvķ fram aš rętur žeirra vandamįla sem heimsbyggšin stendur frammi fyrir sé eignarétturinn. Ég er į žvķ aš žęr liggi miklu fremur ķ hugmyndinni um aš veršmerkja veraldlegar eignir į žann hįtt aš sį sem į meira hafi žar meš völd yfir žeim sem eiga minna.

ViskaÉg ętla ekki aš lengja mįl mitt meš żtarlegum vangaveltum um eignaréttinn en vil žó taka žaš fram aš į mešan eignarétturinn tekur eingöngu til veraldlegra eigna og raffęrša innistęšna ķ bókhaldi fjįrmįlastofnanna žį er eignarétturinn vandamįl. En eins og vikiš hefur veriš aš žį er vandamįliš ķ kringum eignaréttinn miklu fremur hugmyndafręšilegur en eiginleg įstęša vandans. Rót vandans liggur miklu fremur ķ peningunum sem er afsprengi žeirrar hugmyndafręši sem fengiš hefur aš blómstra ķ kringum réttinn til aš telja eitthvaš til sinnar einkareignar.

Peningar sem vopn

Meš peningum hafa žeir sem hafa įtt meira fengiš vopn ķ hendurnar til aš rįškast meš fleiri og fleiri žętti sem viškoma einkahögum žeirra sem eiga minna. Fram aš žessu hefur hugmyndafręši lénstķmabilsins ķ Evrópu, fasistanna į Ķtalķu og į Spįni, nasismans ķ Žżskalandi og komśnismans ķ austri veriš höfš aš dęmum um ógnarvald sišspilltrar einręšishyggju.

Veraldarsagan

Ég mį til aš minna lķka į žaš hvernig kažólska mišaldakirkjan, nżlendustefna żmissa Evrópužjóša og žręlaverslunin į milli Evrópu og Noršur Amerķku hefur hingaš til veriš höfš aš dęmum um žaš hvernig yfirburšarstaša ķ skjóli valds og peninga hefur bitnaš į varnarlausum almenningi. En hvernig lķtur žį nśtķminn śt ķ samanburši viš žessi og fleiri įžekk tķmabil sögunnar?

Ég geri mér vonir um aš allir sem lesi žessar lķnur séu sammįla um aš sś ógn sem almenningur bjó undir į ofangreindum tķmabilum var drifin įfram af peningum. Ég reikna lķka meš žvķ aš ķ reynd séu langflestir sammįla um aš ógnin sem almenningur stendur frammi fyrir ķ nśtķmanum snśist lķka um peninga. Hvaš annaš liggur į bak viš žaš aš 1% mannkyns hefur komiš sér žannig fyrir aš žaš ógnar hinum 99%-unum?

Mig grunar reyndar aš žeir sem telja sig njóta góšs af nśverandi fyrirkomulagi peningamįla ķ heiminum séu umtalsvert fleiri en 1%. En į mešan žjóširnar svįfu viš žį sannfęringu aš heimska valdagręšginnar hefši lagst af, ekki seinna en viš hrun kommśnismans ķ kringum 1990, hefur hśn žrifist til žeirrar ógnar sem almenningi stafar af įvöxtum hennar nś. Ķ skjóli žeirra sem hafa komiš undir sig einkaréttinum til peningaprentunar hafa oršiš til nżjar valdastofnanir sem hafa žaš hlutverk aš stżra fjįrmįlahreyfingunum į alžjóšavķsu.

Nżfrjįlshyggja

Hugmyndafręši nśtķmapeningastefnu gengur ķ meginatrišum śt į žaš aš allt sé mögulegt ķ krafti peninga. Žeir eru žvķ ekki einungis notašir til aš kaupa stjórnmįlamenn og fyrirtęki heldur lķka til aš ryšja žeim śr vegi sem hafna žeirri hugmyndafręši aš žeir sem eigi meiri peninga eigi žar meš rétt til aš rķkja yfir réttindum og athöfnum hinna sem eiga minna. 

Į mešan almenningur žegir gengst hann ķ rauninni undir žessa hugmyndafręši. Į mešan žjóšir heims undirgangast žaš aš valdiš eigi kröfu į almenning um aš hann haldi žvķ uppi į hverju sem gengur žį breytist ekki neitt. En ef allur almenningur opnar augu sķn fyrir žvķ aš valdiš gegnir ekki lengur žvķ hlutverki sem žaš heldur fram žį er von um aš framtķšin muni fjalla um samtķmakynslóširnar sem eitthvaš annaš en viljalaust fé eša sofandi sauši sem lét fara meš sig eins og sį almenningur sem viš höfum dęmt hingaš til fyrir žaš aš lįta einstaklinga eins og Mussolini, Franco, Hitler, Stalķn og Maó kśga sig.

Valdarįn peninganna

Almenningur hefur lengst af veriš „tękiš“ sem skapar hin raunverulegu veršmęti mešEg skal annast žig vinnuframlagi sķnu. Honum hefur veriš kennd spakmęli eins og: „Vinnan göfgar manninn“ en žaš er ekki žaš sem knżr hann įfram heldur hitt aš hver og einn hefur fyrir sjįlfum sér aš sjį og gjarnan einhverjum fleirum sem eru honum tengdir ķ gegnum įstvina- og fjölskyldubönd. Žeir sem hafa komist upp meš aš rękta letina ķ sjįlfum sér ķ skjóli žess aš eiga meira hafa į öllum tķmum veriš ótrślega duglegir viš aš eigna sér misstóra hlutdeild ķ žeirri raunverulegu hvöt sem vinnusemi almennings er sprottin af.

Žvķ mišur hafa žeir sem hafa ekkert aš verja nema lķfiš veriš notašir sem tęki ķ óheišarlegri varnarbarįttu žeirra sem svķfast einskis viš aš verja eignir sķnar og völd. Žannig er žaš enn ķ dag og veršur ekki betur séš en nśtķminn sé sķst betri ķ ašferšarfręši sinni en žeir -ismar sem kśgušu heilu žjóširnar til hlżšni meš ógn einręšisstżršra byssukślna į sķšustu öld. 

Žó vopnin séu önnur nś, ķ žessu endalausa strķši žeirra sem eiga meira og hinna sem žeir lifa į, žį er ašferšarfręšin sś sama. Ķ staš gamalgróinna strķšsašferša, sem kostušu stórkostlega eyšileggingu į ręktunarlandi og byggingum įsamt mannslķfunum sem féllu fyrir byssukślum og sprengjum, er komin nż tękni sem takmarkar eyšilegginguna. Vķgvöllurinn er ekki ašeins oršinn svo ógreinilegur aš fęstir koma auga į hann heldur eru vopnin sem er beitt svo óįžreifanlegt aš žaš kallar į annaš hugtak en haft var um drįpsvélar eldri strķša sem kostušu blóš og ašra rekjanlega eyšileggingu.

Peningavaldiš stżrir heiminum

Vopnunum sem er beitt ķ žvķ strķši sem allir vinnandi menn eru óafvitandi oršnir žįtttakendur ķ eru peningarnir. Strķšiš er endalaust og tekur aldrei enda į mešan almenningur tekur žvķ žegjandi aš allt sem hann framkvęmir sé hįš gešžóttaįkvöršunum žess valds sem byggir stöšu sķna į magni raffęrša peningaupphęša sem žaš heldur fram aš tilheyri žvķ. Veruleiki nśtķmans er sį aš allur almenningur er strķšsfangar ķ hlekkjum veršmerkingarinnar į eignarétti žeirra sem eiga meira.

Okkur var lofaš aš žaš sem er tekiš af vinnuframlagi okkar žjóni okkar eigin hagsmunum žvķ žaš fari ķ aš byggja upp żmsa samfélagsžjónustu sem viš njótum sķšan góšs af ķ okkar daglegu athöfnum og ef viš veršum fyrir skakkaföllum. Af framlagi okkar hafa oršiš til sjóšir sem žeir sem eiga meira hafa ekki stašist freistingarnar af. Žeir hafa annašhvort komiš sjįlfum sér, eša žęgum žjónum sķnum fyrir, yfir žessum sjóšum sem hefur haft žęr afleišingar aš sķfellt minna veršur eftir til hagsbóta fyrir žį sem leggja sjóšunum til raunveruleg veršmęti.

Žeir sem eru tilbśnir til aš lifa žannig į veršmętunum sem almenningur skapar fer sķfellt fjölgandi. Śtsjónarseminni til aš koma sér fyrir ķ sęti aršręningjans, sem uppįbśinn nefnist millilišur, viršist engin takmörk sett. Sķfellt spretta upp fleiri millilišir sem skapa sér arš af regluverksstżringu į milli žeirrar einföldu athafnar almennings aš višhalda sjįlfum sér meš žvķ aš leggja fram vinnu og hafa mat og hśsaskjól į móti.

Peningavaldiš hefur dęmt almenning śr leik

Żmsir gervižarfasérfręšingar hafa lķka sprottiš upp ķ žeim tilgangi aš hafa meira upp śr vinnusamri žrį almennings aš hlśa aš sjįlfum sér og įstvinunum sem eru į žeirra forsjį. Ég ętla ekki aš fara nįkvęmar śt ķ žaš hér hvernig sį hópur hefur ķ krafti hugmyndafręši, sem hefur veriš sett ķ sparibśning markašs- og višskiptafręši, hefur komiš sér fyrir į milli vinnunar og braušsins. Ég tel aš ég hafi dregiš upp alveg nógu skżra mynd til aš hver sem vill sjį og skilja grundvallaratriši hennar geri žaš nś žegar.

Peningana eša lķfiš

Kannski mį segja aš žaš gildi žaš sama um peningana eins og eignaréttinn. Ž.e. aš peningarnir séu ekki vandamįliš frekar en eignarétturinn heldur žaš hugarfar sem žeim eru tengdir. Žaš mį aš sjįlfsögšu velta žvķ fyrir sér hvort kom į undan: peningarnir eša valdiš sem žeim hefur veriš gefiš. Žaš er a.m.k. ljóst aš mišaš viš žį samfélagsgerš sem mannkyniš hefur byggt utan um tilveru sķna žį er lķklegt aš viš žurfum aš styšjast viš einhverja skiptimynt til aš hafa vöruskipti. En er nśtķma peningakerfi įbyggilega eina fęra leišin til žess?

Peningahyggjan heldur lķfinu ķ gķslingu

Aš mķnum dómi er fórnarkostnašur žess peningakerfis sem viš bśum viš ķ dag einfaldlega alltof tilfinnanlegur fyrir allan almenning til aš žaš réttlęti žaš aš fórnarlömb žess leggi allt sitt til aš višhalda žvķ. Peningakerfi nśtķmans byggir nefnilega į žeirri hugmynd aš žaš séu peningarnir sem bśi til braušiš og byggi hśsin sem viš bśum ķ en ekki hendur okkar sjįlfra.

Vinnan bżr til braušiš

Allir žeir sem skilja žį einföldu stašreynd aš žaš eru ekki peningarnir sem bśa til braušiš heldur vinnuframlag okkar almennings hljóta aš skilja aš viš žurfum sjįlf aš bregšast viš til aš lķf okkar og žeirra sem byggja framtķšina grundvallist į hugmyndafręši sannleikans en ekki žeirri lygi sem peningarnir hafa hneppt tilveru okkar ķ. Hver og einn žarf žess vegna aš spyrja sjįlfan sig hvort honum žykir skipta meira mįli: peningarnir eša lķfiš?

Almenningur žarf aš koma sjįlfum sér til bjargarLķf nśtķmamannsins hefur oršiš fórnarlamb markašsdrifinnar peningahyggju og žaš er žess vegna nśtķmakynslóšanna aš bregšast viš. Žaš breytir enginn heiminum einn sķns lišs. Žś, sem lest žetta, žarft žess vegna aš finna fleiri. Žaš er ekki nóg aš lesa žessi orš, eša orš annarra sem tala į sömu nótum, og kinka samžykkjandi kolli.

Žś žarft aš finna žį sem eru sammįla žér og safna fleirum. Žś žarft aš žora aš fylgja žeim eša hvetja žį til aš fylgja žér til ašgerša sem skila ykkur žeim įrangri aš žeir fjölmörgu sem ķ hjarta sķnu žrį žaš eins og žś aš breyta samfélaginu, til žess aš žiš og įstvinir ykkar megiš njóta žar mannsęmandi lķfsskilyrša, fįi tękifęri til aš uppfylla žessa heilbrigšu lķfsžrį.

Ég er ekki aš hvetja til žess aš žś efnir til blóšugrar byltingar en ég get žvķ mišur ekki lofaš žér aš žaš eigi ekki eftir aš renna eitthvert blóš. Žess vegna minni ég žig į aš blóšiš er nś žegar tekiš aš renna. Į hverjum degi deyr einhver śr hungri, aušlęknanlegum sjśkdómi eša fyrir sinni eigin hendi eingöngu vegna žess valds sem peningarnir hafa yfir lķfi okkar nś.

Peningarnir munu rķkja yfir lķfi okkar meš žessum hörmulega fórnarkostnaši žar til viš stöndum saman og bregšumst viš žvķ óréttlęti sem višgengst eingöngu fyrir žaš aš žeirPeningaprentvélin sem rįša yfir peningaprentvélunum kęra sig kollóta yfir fórnarkostnašinum sem hlżst af nśverandi peningakerfi. Žeir kęra sig kollótta į mešan viš lįtum žį komast upp meš žaš aš telja okkur trś um žaš aš žaš séu peningarnir žeirra sem bśa til braušiš okkar en ekki viš sjįlf.

Žeir kęra sig kollótta og kętast ósegjanlega yfir žvķ aš viš gefum žeim lķfiš fyrir žessa hugmyndarfręši žvķ žaš er einmitt žaš sem tryggir žeim völd og meiri peninga...


Pólitķskar sleggjur og hakkavélar

Björn Bjarnason og Björn Valur Gķslason eiga žaš sameiginlegt aš tjį sig gjarnan eins og pólitķskar sleggjur um hvaš eina. Žaš vęri ķ sjįlfu sér ekkert tiltökumįl nema fyrir stöšu žeirra sem fjölmišlar nżta sér óspart til mišlunar žeim sleggjudómum sem eigendur žeirra styšja. Žaš skal reyndar tekiš fram aš Björn Bjarnason hefur a.m.k. fyrir žvķ aš rökstyšja skošanir sķnar meš oft og tķšum prżšilegum dęmum og tilvitnunum. Slķka hiršusemi er sjaldnast aš finna ķ dómum Björns Vals Gķslasonar sem einkennast miklu frekar af hvatvķslegum upphrópunarstķl.

Skošun Björns ValsĶ tengdri frétt og śrklippunni hér til hlišar tjį umręddir stjórnmįlamenn sig um efnahagsmįl. Mbl.is vitnar ķ sinn mann og Fréttablašiš ķ sinn. Ekki veršur almennilega séš fyrir hvaš žar sem hvorugur byggir į menntun eša hefur oršiš uppvķs af mikilli efnahagsžekkingu af verkum sķnum į stjórnmįlasvišinu. Ekki er heldur aš sjį af žvķ sem žeir segja ķ pistlunum, sem frétt mbl.is og skošunarskot Fréttablašsins byggja į,  aš vķsaš sé ķ stašgóša menntun, reynslu eša žekkingu žeirra sjįlfra į efnahags-mįlum. 

Įbyrgš fjölmišlanna

Žaš eru žess vegna ekki ašeins žessir tveir sem gera sig seka um sleggjudóma heldur fjölmišlarnir sem gera orš žeirra aš verkfęrum gegn  „óvinališinu“ sem tvennurnar tvęr hafa skapaš sér. Björn Bjarnason er fastur ķ sinni gamalkunnu pólitķk sem afmarkast af hęgri og vinstri. Aftur skal bent į aš ķ skrifum Björns Bjarnason er undantekning. Ķ žessu tilviki snżr hśn aš Žorsteini Pįlssyni.

Björn Valur stillti sér upp til vinstri kosningavoriš 2009 en hefur fylgt forystu Vinstri gręnna dyggilega eftir ķ žeirri nżfrjįlshyggjuvelferšarstefnu sem formašur flokksins hefur sošiš saman meš fylgispökum į yfirstandandi kjörtķmabili. Žess vegna hafa žessir gert efnahagsstefnu Lilju Mósesdóttur aš óvini sķnum og eru žar af leišandi samstķga Fréttablašinu sem gegnir, aš žvķ er best veršur séš, enn eignarhaldi ašila sem stóšu hvaš dyggilegast aš kostun Samfylkingarinnar samkvęmt Rannsóknarskżrslunni. (sjį hér)

Į mešan mįlflutningur af žvķ tagi sem umręddir mišla, og žvķ mišur miklu fleiri ķ įžekkum stöšum, stöndum viš frammi fyrir žvķ aš stjórnmįlaumręšan minnir helst į fótboltapólitķk. Umręšan skiptist ķ tvö horn eftir žvķ hvort žeir sem halda henni uppi halda meš Manchester United eša Liverpool, blįum eša raušum, hęgri eša vinstri.

Į mešan mbl.is vitnar ķ Björn Bjarnason, sem śtskrifašist sem lögfręšingur haustiš 1971 (sjį hér) og ber įbyrgš į nśverandi efnahagsįstandi, um gjaldeyrishöftin og į mešan Fréttablašiš vitnar ķ Björn Val Gķslason, sem er meš skipstjórnarpróf frį įrinu 1984 og kennsluréttindi frį 2006, (sjį hér) varšandi lausnir Lilju Mósesdóttur ķ efnahagsmįlum er ekki von į lausnarmišašri umręšu. Į mešan lesendur leyfa mišlum aš komast upp meš aš slį ryki ķ augu neytenda sinna meš „fótboltapólitķk“ af žessu tagi, eša fjölmišlaneytendur flżja hana af sömu įstęšu og ašra misįttaumręšu, žį mį gera rįš fyrir aš žessari „kreppuhvetjandi“ stjórnmįlaumręšu verši višhaldiš.

Žaš er nefnilega ekki annaš aš sjį en aš tilgangur umręšuhefšar sleggjudómaranna sé einmitt sį aš fęla allan almenning frį efninu sem eru ķ hakkavélunum hverju sinni. Žaš skal tekiš fram aš žaš var haft samband viš mbl.is og Fréttablašiš, og fleiri stęrri fjölmišla, til aš vekja athygli į framhaldsfundaröš um fjįrmįlastefnuna og framtķšina sem haldin var sl. vor en žar fluttu Frosti Sigurjónsson, rekstrarhagfręšingur,  Jón Helgi Egilsson, hagfręšingur, Lilja Mósesdóttir, hagfręšingur, og dr. Siguršur Hannesson, stęršfręšingur erindi um peninga-, banka-, gjaldeyrishafta- og gengisstefnu ķ žeim tilgangi aš kynna skynsamlegar leišir ķ žessum efnum.

Efnahagslausnir

Žaš skal lķka tekiš fram aš athygli umręddra fjölmišla var vakin į fundunum bęši į undan og eftir aš žeir voru haldnir. Žeim voru sendar stuttar samantektir og krękjur į myndbönd meš erindum ofantalinna af lokafundi framhaldfundarašarinnar, žar sem öll fjögur tölušu, og svo żtarlegar samantektir sem voru birtar śr erindum žeirra. Bęši fjölmišlum og nśverandi alžingismönnum var bošiš į žennan fund. Engin žessara treysti sér til aš męta og kynna sér innihald hans af ótilgreindum įstęšum.

Gagnašgeršir lesenda

Enginn fjölmišill hefur heldur sinnt skyldu sinni gagnvart lesendum sķnum og kynnt žeim žį lausnarmišušu umręšu sem kemur fram ķ žvķ efni sem fram kom į lokafundinum og žeim hefur ķtrekaš veriš bent į. Nś hvet ég lesendur žessara lķna til aš taka mįlin ķ sķnar hendur og kynna sér umrętt efni ķ gegnum ašra mišla. Ég bendi į aš ef Björn Bjarnason getur veriš sérfręšingur ķ žvķ hvernig skuli stašiš aš lausn gjaldeyrishaftanna og Björn Valur Gķslason veršiš sérfręšingur ķ innihaldi efnahagshugmynda Lilju Mósesdóttur og afleišingum žeirra žį getur hver sem „nennir“ aš bera sig eftir žvķ aš kynna sér efniš, sem liggur fyrir af fundunum um fjįrmįlastefnuna og framtķšina, oršiš sérfróšur um efnahagsmįlaumręšuna og lagt til hennar. Ég trśi žvķ aš žaš aš fleiri kynni sér žetta efni verši til žess aš sleggjudómunum linni.

Ég tek žaš fram aš ég geri ekki rįš fyrir aš allir verši sammįla öllu sem kemur fram ķ efninu sem ég vķsa ķ hér aš nešan. Hins vegar bendi ég į aš hér er a.m.k. fariš ķ efnahagsmįl af žekkingu og reynslu auk žess sem framsetningin er bęši aušskiljanleg og ašgengileg. Žaš sem ég vķsa ķ er eftirtališ:

1. Myndband meš fyrirlestri Lilju Mósesdóttur žar sem hśn skżrir żmis hagfręšileg hugtök og fer ķ helstu leišir sem hafa veriš nefndar til lausnar nśverandi efnahagsvanda. Ž.m.t. skiptgengisleišina.

2. Glęrur sem hśn studdist viš ķ fyrirlestrinum. Krękja ķ žęr er hérna nešst.

3. Samantektir sem innihalda lķka myndbönd allra sem tóku žįtt ķ umręddri fundaröš.

4. Myndbandaröš meš erindum og fyrirlestri fjįrmįlasérfręšinganna fjögurra sem taldir voru upp hér aš ofan.

Į žaš skal minnt aš Lilja Mósesdóttir var ašalframsögumašurinn į sķšasta fundi framhaldsfundarašarinnar um fjįrmįlastefnuna og framtķšina.  Framsögur allra į sķšasta fundinum voru teknir upp en Frosti Sigurjónsson, Jón Helgi Egilsson og Siguršur Hannesson fluttu žar śtdrętti śr lengri erindum sķnum frį fundunum sem sem haldnir höfšu veriš į undan.

1. Fyrst er žaš myndbandiš meš fyrirlestri Lilju Mósesdóttur. Fyrirlesturinn er hįlftķma langur en ég leyfi mér aš fullyrša aš hann gefur mjög skżra mynd af efnahagsįstandinum og žeim leišum sem eru til śrbóta:



2. Į žaš skal minnt aš glęrurnar er aš finna ķ krękju hérna nešst en hér er myndręn framsetning, sem tekin er innan śr glęrupakkanum, į žeirri leiš sem Lilja Mósesdóttir hefur męlt meš aš verši farin til lausnar žeim vanda sem samfélagiš stendur frammi fyrir ķ efnahagsmįlum. Leišina hefur hśn gefiš heitiš Skiptigengisleišin:

Skiptigengisleidin3. Žį eru žaš krękjur ķ samantektir į erindum allra fjögurra. Ž.e: Frosta Sigurjónssonar, Jóns Helga Egilssonar, Siguršar Hannessonar og Lilju Mósesdóttur. Vakin er athygli į žvķ aš myndböndin koma lķka fram undir nešangreindum krękjum.

Erindi Frosta Sigurjónssonar, rekstrarhagfręšings: Skynsamlegast aš halda sig viš nśverandi gjaldmišil

Erindi Jóns Helga Egilssonar, hagfręšings: Žaš mį draga lęrdóm af peningastjórnun undangenginna įra

Erindi dr. Siguršar Hannessonar, stęršfręšings: Fleiri en ein leiš śt śr gjaldeyrishöftunum

Erindi Lilju Mósesdóttur, hagfręšings og žingmanns: Skuldavandinn er samfélagsógn

4. Aš lokum er žaš krękja sem inniheldur myndbandaröš meš öllum fyrirlestrunum sem žżšir žaš aš erindin eru ķ žeirri röš sem žau voru flutt: Fyrst Frosta, žį Jóns Helga og Siguršar og sķšast Lilju. Į žaš skal bent aš hvert erindiš tekur viš af öšru undir žessari krękju. Heildarspilunartķmi myndbandarašarinnar er rétt rśmur klukkutķmi.

Žaš mį vera aš einhverjum žyki žaš einhvers virši aš Gunnar Tómasson, hagfręšingur, telur tvo ofantalinna mešal žeirra sem hann treystir best til lausnar žeim efnahagsvanda sem Ķsland stendur frammi fyrir nśna. Žaš mį lķka taka žaš fram aš žeir voru žrķr sem hann nefndi ķ žeirri upptalningu. Sį žrišji var hvorki Björn Bjarnason né Björn Valur Gķslason.


mbl.is „Mįliš snżst um pólitķskt hugrekki“
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt
Skrįr tengdar žessari bloggfęrslu:

Efnahagsstefna til framtķšar

Okkur eru gefnir misjafnir hęfileikar og eins og gengur eru žeir mismetnir og žaš jafnvel af okkur sjįlfum. Ég vildi aš sjįlfsögšu vera klįrari ķ tölum og hugtökum sem žeim tengjast en žaš žżšir lķtiš aš eyša tķmanum ķ aš lįta sig dreyma um žaš sem manni var ekki gefiš. Ég get komiš aš gagni ķ žeirri barįttu sem ég hef helgaš frķtķma minn į undanförnum įrum meš žvķ aš mišla žvķ sem ašrir, sem hafa til žess žekkingu, hafa um efnahagsstęršir, -horfur og -stefnur aš segja.

Nśna ķ vor stóš stjórn SAMSTÖŠU-Reykjavķk aš framhaldsfundaröš žar sem efnahagsmįlin voru einmitt til umręšu. Fundirnir voru alls fjórir og framsögumennirnir jafnmargir. Žeir voru: Frosti Sigurjónsson, rekstrarhagfręšingur, Jón Helgi Egilsson, hagfręšingur, dr. Siguršur Hannesson, stęršfręšingur og Lilja Mósesdóttir, hagfręšingur og žingmašur.

Fyrsti fundurinn var haldinn mįnudagskvöldiš 30. aprķl og žeir nęstu annaš hvert mįnudagskvöld žannig aš sį sķšasti fór fram aš kvöldi 11. jśnķ. Gestir į fundunum voru į bilinu 30-50 manns. Flestir į sķšasta fundinum.

Gestir į fundi um fjįrmįlastefnuna og framtķšina
Lilja Mósesdóttir var ašalręšumašur sķšasta fundarins og gerši žar żtarlega grein fyrir megindrįttunum ķ žeirri hugmynd sem hśn hefur haldiš į lofti varšandi skynsamlega efnahagsstefnu til aš forša žvķ hruni sem nśverandi stefna mun óhjįkvęmilega leiša til.

Frosti Sigurjónsson, Jón Helgi Egilsson og Siguršur Hannesson fluttu śtdrętti śr framsögum sķnum frį fyrri fundum og voru žeir įsamt fyrirlestri Lilju Mósesdóttur teknir upp og eru nś ašgengilegir į You Tube. Hér er ętlunin aš gera nokkra grein fyrir innihaldi žess sem žessi sögu į fundinum įsamt žvķ sem myndböndin meš fyrirlestrum žeirra fylgja meš ķ lok hverrar samantektar. Glęrurnar sem Lilja Mósesdóttir studdist viš ķ fyrirlestri sķnum mį nįlgast meš žvķ aš fylgja krękju sem er hér nešst.

Sešlabankinn ętti aš hafa einkaleyfi til aš prenta peninga

Frosti SigurjónssonFrosti flutti 9 mķnśtna erindi žar sem hann sagši aš žaš sé einkum tvennt sem žarf aš huga aš varšandi peningastefnuna. Ķ fyrsta lagi žarf aš endurskoša hver hefur valdiš til aš bśa til nżjar krónur og ķ öšru lagi žarf aš leggja nišur skuldakrónuna. Hann męlir meš aš aš Sešlabankinn verši eini ašilinn sem hafi leyfi til aš prenta peninga.

Žessi lausn er byggš į hugmyndum Irving Fisher sem rįšlagši Roosevelt, Bandarķkjaforseta,  aš peninga- magninu yrši stżrt śt frį stöšugleika og žjóšar- hagsmunum óhįš bönkunum. Aš lokum dró Frosti saman įvinningin aš stöšugra veršlagi:

  1. Bankakerfiš minnkar.
  2. Rķkisskuldir dragast saman.
  3. Innistęšutryggingin veršur óžörf.
  4. Kostnašur bankana dregst saman.

Afleišingin er betra bankakerfi. (sjį nįnar hér)



Drögum lęrdóm af peningastjórnun undangenginna įra

Jón Helgi EgilssonJón Helgi Egilsson flutti einkar fróšlegan fyrirlestur žar sem hann dró saman reynsluna af peninga- stjórnuninni į Ķslandi į undangegnum įrum og hvaš hęgt er aš lęra af henni. Hann benti į aš ķ grundvallaratrišum hefši sś stefna sem hefur veriš stušst viš hér į landi stjórnast af draumnum um stöšugt gengi sem hann rakti aftur til myntbandalags Noršurlandanna frį aldamótum 19. og 20. aldar. Draumurinn um stöšugt gengi veršur hins vegar aš styšjast viš undirliggjandi efnahag annars getur fariš illa eins og Jón Helgi dró fram.

Ķ lok śtdrįttarins dró Jón Helgi saman fjórar stiklur sem vert er aš byggja į til aš lęra af reynslu undangenginnar peningastjórnunar:

  1. Gengi ętti aš vera birtingarmynd efnahagslķfsins og žess vegna hęttulegt, fyrir žaš hve afdrifarķkt žaš getur veriš, aš fikta ķ žvķ.
  2. Óraunhęfir draumar um stöšugt gengi óhįš efnahag er įstęša hafta 1920, 1931 og 2008.
  3. Vaxtamunavišskipti voru lįn sem fjįrmögnušu falskan kaupmįtt ķ ašdraganda hrunsins.
  4. Lįnin komu į gjalddaga og śr varš hrun krónunnar og gjaldeyrishöft.

Žį benti Jón Helgi į aš draumurinn um stöšugt gengi vęri ekki sérķslenskt vandamįl žar sem draumurinn um stöšuga evru er fjįrmagnašur meš lįnum og um leiš kaupmįtturinn. Ķ beinu framhaldi minnti hann į žaš aš lįn komast į gjalddaga. Skortur į trśveršugleika bżr til veršbólgu. Žaš er žess vegna ekki nóg aš aflétta gjaldeyrishöftunum. Žaš sem tekur viš veršur aš vera trśveršugt žvķ öšru vķsi veršur nišurstašan ašeins framhald žess sem į undan er gengiš. (sjį nįnar hér)



Leišir śt śr gjaldeyrishöftunum

Siguršur HannessonSiguršur Hannesson flutti tęplega 10 mķnśtna erindi žar sem hann fjallaši um gjaldeyrishöftin. Ķ upphafi benti hann į aš kostnašur viš höftin vęri mikill og skašsemi žeirra žvķ töluverš. Žvķ til įréttingar taldi hann upp dęmi um glötuš tękifęri eins og hvatann sem höftin skapa til aš skilja eftir gjaldeyri erlendis. Hann benti į aš afleišingar gjaldeyrishaftanna eru hęgfara hrörnun hagkerfisins sem sjįst ekki dag frį degi en į lengra tķmabili verša žęr vel sżnilegar ķ umhverfinu.

Undir lok mįls sķns sagši Siguršur aš žaš vęri hęgt greiša nišur skuldir rķkisins en žaš er ekki mögulegt aš gera žaš aš öllu leyti nema skerša lķfsgęšin allverulega. Žaš er žess vegna skynsamlegra aš draga śr skuldunum meš afskriftum. Til žess aš borga nišur skuldirnar eru nokkrar leišir fęrar.

  1. Śtgöngugjald eša skattur į śtstreymi aflandskróna.
  2. Fjįrfestingarleiš ķ gegnum uppbošsmarkaš.
  3. Upptaka nżkrónu į mismunandi gengi til aš afskrifa frošueignir og skuldir.

Svo er žaš endurfjįrmögnun sem gengur śt į žaš aš žeir sem vilja fara śt śr hagkerfinu fara śt en ašrir sem vilja binda sig til langs tķma koma inn ķ stašinn. Til aš hęgt sé aš afnema gjaldeyrishöftin žarf aš:

  1. afskrifa skuldir.
  2. endurfjįrmagna.
  3. framleiša meira.

Žaš er pólitķskt mįl hvernig žetta veršur gert. Žaš veršur aš taka inn ķ reikninginn hvaša afleišingar samfélagiš er tilbśiš aš bśa viš. Žaš er žess vegna ekki til ein „rétt leiš“ en hśn žarf aš vera trśveršug. Ķ žvķ sambandi benti Siguršur į aš mišaš viš nśverandi stefnu žurfi aš huga aš žvķ hvaš tekur viš eftir aš krónunni hefur veriš fleygt og undirstrikaši aš peningastefnan žurfi aš vera trśveršug til aš allt fari ekki ķ sama fariš aftur. (sjį nįnar hér)



Skuldavandinn er samfélagsógn

Lilja MósesdóttirĶ framsögu sinn vakti Lilja Mósesdóttir athygli į žvķ aš lausn į skuldavanda heimila og fyrirtękja meš skuldaleišréttingu er oddamįl SAMSTÖŠU enda ósjįlfbęrar skuldir ekki sķšur eyšileggjandi afl en strķš. Hśn benti į hvernig žessi eyšilegging er farin aš koma fram ķ sumum löndum Evrópu og bętti viš aš eyšileggjandi afl skuldanna birtist m.a. ķ žvķ hvernig velferšarkerfiš er holaš aš innan. Fólk fęr ekki lįgmarksžjónustu og lįgmarks- mannréttindi eru aš engu höfš. Fólk fęr ekki vinnu eins og į Grikklandi og Spįni žar sem atvinnuleysi mešal ungs fólks er allt upp ķ 50%

Hśn fór żtarlega ķ żmis hagfręšileg hugtök eins „snjóhengju“, „aflandskrónur“ og „skuldir žjóšarbśsins“ auk žess aš fjalla um nżjustu tölur sem standa aš baki žeim svo og tölur yfir skuldir heimila og fyrirtękja ķ samanburši viš nokkur önnur Evrópulönd. Žį sneri hśn sér aš žvķ aš śtskżra įhrif of mikils peningamagns ķ hagkerfin. Žar sagši hśn m.a. aš:

Ķ hagkerfum žar sem er mikil peningaprentun er ójöfnušur. Žaš eru alltaf einhverjir sem eiga žessa miklu peninga og svo er stór hópur sem borgar žeim fyrir aš fį žį lįnaša. Mikiš peningamagn veldur lķka eignaveršsbólu en ekki hagvexti. Reynslan er aš eignaverš fer hękkandi en peningarnir eru ekki notašir til aš fjįrfesta ķ tękjum og tólum ķ raunhagkerfinu. Lķtil fjįrfesting ķ raunhagkerfinu hefur žęr afleišingar aš hagvöxtur er lķtill žannig aš skuldsetning fyrirtękja og heimila veršur ósjįlfbęr.

Fyrirlestur sinn studdi Lilja Mósesdóttir meš glęrum sem mį nįlgast ķ gegnum krękju sem fylgir hér nešst.

Gjaldeyrishöftin

Žį sneri Lilja aš gjaldeyrishöftunum sem hśn sagši aš vęru til komin fyrir žaš aš of lķtiš hefur veriš afskrifaš af skuldum heimila og fyrirtękja. Lilja skżrir žetta meš žvķ aš vķsa til efnahagsreikninga banka. Į skuldahliš efnahagsreikninga banka eru innistęšur aflandskrónueigenda og almennings sem voru tryggšar aš fullu. Jafnvęgi veršur aš vera į į efnahagsreikningi banka til aš žeir séu metnir rekstrarhęfir. Bankar vilja žar af leišandi ekki afskrifa lįn til fyrirtękja og heimila sem eru į eignahliš efnahagsreiknings žeirra. Afskrifa žarf a.m.k. veršmęti aflandskróna til aš bankar fįist til aš afskrifa tapašar skuldir fyrirtękja og heimila aš žvķ marki sem til žarf.

Lilja benti į aš gjaldeyrishöftin hafi žęr afleišingar aš hér er allt ķ bišstöšu. Žaš er žeirra vegna sem afskriftir eru ķ lįgmarki og fjįrfestingar eru fyrst og fremst ķ fasteignum. Į mešan vex snjóhengjan og vaxtakostnašurinn af henni fer sķvaxandi. Į sama tķma vex skuldavandi heimila og fyrirtękja og verštryggingin magnar upp vandann.

Žaš er ekki veriš aš koma fram meš neina nżja peningastefnu žvķ žaš er ķ raun og veru engin žörf fyrir einhvern trśveršugleika viš gjaldeyrishöft. Žaš žarf m.ö.o. ekki aš sannfęra neinn um aš efnahagsstefnan hér į landi sé góš žegar žaš er bśiš aš loka alla śti meš höftunum. Žaš sama er aš segja um fjįrmįl rķkissjóšs.

Ķ žessu samhengi vakti Lilja athygli į žvķ aš viš byggjum viš sömu efnahagsstefnu og hefur veriš hér viš lżši frį lżšveldisstofnun sem gengur śt į žaš aš skera nišur ķ samdrętti og ženja allt śt ķ ženslu sem magnar svo upp hagsveiflurnar. Į Alžingi er veriš aš vinna aš žvķ aš endurreisa alveg sama bankakerfi og hrundi hér fyrir rétt tępum fjórum įrum. Lilja įréttaši žaš aš įstęšan vęri ekki sķst gjaldeyrishöftin sem geršu žaš aš verkum aš žaš er engin knżjandi žörf į neinum grundvallarbreytingum.

Žaš veršur aš leišrétta ójafnvęgiš

Žaš žarf aš leišrétta tvenns konar ójafnvęgi sem er ķ hagkerfinu. Ķ fyrsta lagi žarf aš leišrétta misręmiš sem er į milli greišslugetu fyrirtękja og heimila gagnvart veršmęti skulda žeirra. Ķ öšru lagi žarf aš leišrétta misręmiš sem er į milli greišslugetu žjóšarbśsins og nafnviršis eigna erlendra ašila ķ innlendum króna. Žetta tvennt hangir saman.

Fjįrmįlastefnan og framtķšin IV

Hęgt er aš taka ašeins į fyrra vandamįlinum, ž.e. aš leišrétta skuldir fyrirtękja og heimila meš leiš Steves Keens sem Lilja kallar peningamillifęrsluleišina. Sś leiš leysir ekki snjóhengjuvandann en Lilja hefur lagt til aš tekin verši upp Nżkróna į mismunandi skiptigengi til aš skrifa nišur veršmęti eigna sem ekki er greišslugeta fyrir.

Lilja śtskżrši leiš Sveves Keens ķ mįli og mynd:

Peningamillifęrsluleišin

Ķ lok śtskżringar sinnar į peningamillifęrsluleišinni benti Lilja į aš kostir hennar séu m.a. žeir aš engin veršbólga veršur af völdum žessara 200 milljarša millifęrslu žar sem peningarnir fara hring og enda aftur hjį Sešlabankanum. M.ö.o. peningamagniš hefur ekkert aukist ķ hagkerfinu.

Lausn skuldavandans og afnįm gjaldeyrishafta

Lilja lagši įherslu į aš žaš er ekki nóg aš framkvęma almenna skuldaleišréttingu. Žaš žarf lķka aš koma į nżju fasteignalįnakerfi žar sem fastir vextir eru ķ boši til aš dreifa įhęttunni af veršbólguskoti į milli lįntakenda og lįnveitenda. Žaš veršur lķka įfram žörf fyrir sértęk śrręši en žeim žarf aš breyta žannig aš žau séu snišin aš žeim sem žurfa į žeim aš halda. Žaš sem hefur einkennt sértęk śrręši hingaš til er aš žau nżtast fyrst og fremst žeim sem hafa žekkingu til aš nżta sér mjög flóknar reglur.

Eins og hafši komiš fram hjį öšrum framsögumönnum fundarašarinnar er ekki hęgt aš afnema gjaldeyrishöftin nema žaš sé bśiš aš hanna trśveršuga efnahagsstefnu sem felst žį ķ nżrri peningastefnu sem leišir ekki til vaxtamunavišskipta heldur tekur tillit til raunhagkerfisins. Rķkisfjįrmįlastefnan ętti aš mišast viš žaš aš draga śr hagsveiflum. Sķšan žarf aš minnka bankakerfiš.

Dr. Siguršur Hannesson fór sérstaklega ķ nokkrar leišir til afnįms hafta ķ fyrirlestri sķnum og gerši svo grein fyrir žeim ķ śtdrętti nęstur į undan Lilju. Lilja vķsaši ķ fyrirlestur hans en fór sérstaklega ķ žrjįr leišir. Fyrsta hugmyndin byggir į grein Ólafs Margeirsson žar sem hann stingur upp į afnįmi ķ žrepum.

Afnįm hafta

Önnur leiš er rķkisskuldabréf ķ erlendri mynt og višurkenndi Lilja aš žaš vęri sś leiš sem hśn vęri hręddust viš. Įstęšuna sagši hśn žį aš žetta vęri sś leiš sem mun breyta einkaskuldum ķ skuld skattgreišenda. Ž.e. aš snjóhengjunni verši velt yfir į heršar ķslenskra skattgreišenda. Žeir sem męla meš žessari leiš segja hana įsęttanlega fyrir žaš aš hśn felur žaš ķ sér aš snjóhengjueigendunum veršur gert aš taka į sig afföll meš žvķ aš borga 40% meira fyrir evruna.

Lilja benti į aš žetta žżddi mjög hįa skattlagningu į žessa eign sem gęti kallaš yfir rķkissjóš dómsmįl vegna eignaréttarįkvęša stjórnarskrįrinnar. Af žessum įstęšum hafa sumir bent į naušsyn žess aš skipta um gjaldmišil en meš žvķ yrši eingaréttur snjóhengjueigenda ekki lengur vandamįl. Ķ žessu sambandi minnti Lilja į žaš aš žegar Žjóšverjar skiptu śr Reichmark yfir ķ Deutschmark, eftir seinni heimsstyrjöldina, žį hafi žeir afskrifaš eignir fólks allt aš 93% en ķ kjölfar žeirrar ašgeršar varš mikill efnahagslegur uppgangur ķ Žżskalandi.

Skiptigengisleišin

Žį sagši Lilja frį sinni hugmynd til lausnar į nśverandi efnahagsstöšu. Leišina hefur hśn kallaš skiptigengisleišina en hśn gengur śt į miklu minni afskriftir heldur en žęr sem voru višhafšar ķ Žżskalandi į sķnum tķma. Samkvęmt hugmynd Lilju yrši andvirši skulda og eigna skipt śr krónum yfir ķ Nżkrónur į mismunandi gengi eins og fram kemur į eftirfarandi mynd:

Skiptigengisleidin

Lilja benti į aš Žjóšverjar hefšu žrisvar sinnum fariš skiptigengisleišina įn vandkvęša og yfirleitt hefši žaš leitt til mikils hagvaxtar. Meš skiptigengisleišinni er losaš śt žetta mikla peningamagn sem leišir til žess aš eingöngu er fjįrfest ķ mįlverkum og fasteignum en ekki ķ sjįlfri framleišslunni eša öšru sem skapar hagvöxt.

Aš lokum dró Lilja saman kosti nżrrar krónu:

  1. Afnįm gjaldeyrishafta.
  2. Jafnvęgi milli greišslugetu žjóšarbśsins og nafnvirši innlendra krónueigna (ž.e. aflandskrónanna).
  3. Leišrétting į eignatilfęrslu frį skattgreišendum til fjįrmagnseigenda.
  4. Eykur trśveršugleika (nżr gjaldmišill = betri hagstjórn)
  5. Illa fengiš fé dregiš fram ķ dagsljósiš.
  6. Fé sem ekki hefur veriš greiddur skattur af kortlagt.

Lilja lauk mįli sķnu į aš undirstrika aš ķ fyrirlestri sķnum hefši hśn bent į leišir til aš koma ķ veg fyrir aš börnin okkar verši gerš aš skuldažręlum. Til žess er mjög brżnt aš viš gerum allt sem ķ okkar valdi stendur til aš koma ķ veg fyrir aš snjóhengjan verši gerš aš skuld skattgreišenda. Fari svo žżšir žaš ekkert annaš en aš börnin okkar muni bśa viš lakari lķfskjör og velferšarkerfi en viš höfum gert. (sjį nįnar hér)


Skrįr tengdar žessari bloggfęrslu:

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband