Bloggfęrslur mįnašarins, įgśst 2010

Af „sišferši og góšum starfshįttum“

Spurningar um sišferši Mér finnst full įstęša til aš vekja vel og rękilega athygli į žessu bloggi hér žar sem leshópur um Rannsóknarskżrsluna setur jafnt og žétt inn stutt blogg ķ tengslum viš lesturinn. Flestir ķ hópnum eru nś aš lesa 8. bindiš žannig aš flest žaš sem er veriš aš skrifa žar nśna tengist žvķ.

Eins og įšur hefur komiš fram žį var vinnuhópnum, sem stóš aš 8. bindinu, gert aš svara spurningunni „hvort efnahags- hruniš megi aš einhverju leyti skżra meš starfshįttum og sišferši ( bls. 7 (leturbreytingar eru mķnar)) Žess vegna er ekki óešlilegt aš gera nokkra grein fyrir žeim hugmyndum höfunda sem koma fram um hvoru tveggja.   

Höfundarnir benda į aš žvķ sé gjarnan haldiš fram aš žaš sé erfitt aš festa hendur į sišferšinu. Samt žurfum viš ekkert aš hugsa okkur um žegar viš kennum börnunum okkar aš žaš er rangt aš: meiša, stela og ljśga enda mynda žessi grundvallaratriši kjarna mannlegs sišferšis.

„Ķ störfum fagstétta er sišferši svo samofiš góšum starfshįttum aš žaš veršur ekki sundur skiliš.“
Žetta į til dęmis viš um sišferši ķ višskiptum og stjórnmįlum. Vandašir og višurkenndir starfshęttir į žessum svišum mynda žį višmiš fyrir gagnrżna sišferšilega greiningu. Spurningarnar ķ slķkri greiningu ęttu aš vera um žaš hvort menn efni žau loforš sem hugmyndir um:

  • fagmennsku
  • vandaša starfshętti
  • lżšręšislega stjórnarhętti og
  • góša višskiptahętti

fela ķ sér. Vandašir og góšir stjórnsišir einkennast til aš mynda af žvķ aš „embęttismenn og kjörnir fulltrśar gegna skyldum sķnum af heilindum og samviskusemi. Žęr skyldur taka öšru fremur miš af žvķ aš störfin fela ķ sér almannažjónustu(bls. 10)

Höfundar įrétta svo enn frekar hvaša sišferšilegu višmiš embęttismenn og kjörnir fulltrśar žurfa aš temja sér svo vel fari meš eftirfarandi oršum:

Į opinberum vettvangi žarf sišferšileg hugsun öšru fremur aš lśta višmišum um almannahagsmuni enda ber almannažjónum aš efla žį og vernda gegn hvers konar sérhagsmunum. Žaš er einkenni sišferšilegrar hugsunar aš hśn metur gęši žeirra markmiša sem stefnt er aš. Tęknileg hugsun aftur į móti snżst um aš velja įhrifarķkustu leiširnar aš völdu markmiši óšhįš žvķ hvert žaš er.

Sišferšileg hugsun hefur įtt erfitt uppdrįttar mešal annars vegna žess aš įkvešiš višmišunarleysi hefur veriš rķkjandi um įgęti markmiša og vantrś į rökręšu um žau. Slķk afstaša bżr ķ haginn fyrir aš sérhagsmunir žrķfist į kostnaš almannahagsmuna en žaš er eitt megineinkenni į žvķ hugarfari sem rķkti hérlendis ķ ašdraganda bankahrunsins. (bls. 10 (leturbreytingar eru mķnar))


Björk er tilbśin til aš leggja sitt į vogarskįlarnar!

Björk SigurgeirsdóttirMér žykir įstęša til aš vekja athygli į sķšasta helgarvištali inni į Svipunni. Višmęlandinn aš žessu sinni er kjarnakonan Björk Sigurgeirsdóttir. 

Björk bauš sig fram fyrir Borgarahreyfing- una ķ noršaustur ķ sķšustu alžingis- kosningum en situr nś ķ nefnd um erlenda fjįrfestingu fyrir hana og Hreyfinguna. Margir muna lķka eflaust eftir henni fyrir vasklega framgöngu hennar žar en hśn og Silja Bįra Ómarsdóttir skilušu sérįliti žar sem žęr segja m.a. aš žann vafa sem rķkti um heimilisfestu Magma Energy ķ Svķžjóš „beri aš tślka ķslenskum almenningi ķ hag og til verndar aušlindum landsins, samkvęmt markmišum“ (sjį hér) laga um fjįrfestingu erlendra ašila ķ hérlendum atvinnurekstri.

Žaš fer ekki fram hjį neinum sem les vištališ viš Björk aš hér fer skelegg kona meš rķka réttlętiskennd. Ķ vištalinu segir hśn aš hér sé žörf į grundvallar- breytingum og hśn sé tilbśin til aš leggja sitt aš mörkum til aš leggja žeim liš. Hśn segir żtarlega frį vinnu sinni meš nefnd um erlenda fjįrfestingu hingaš til, śrskurši nefndarinnar varšandi kaup Magma Energy į hlutum ķ HS-orku og aš lokum sķnum hugmyndum um stjórnlagažing.

Žaš er trś Bjarkar aš stjórnarskrį meš skżrari texta sem allir geta skiliš myndi stušla aš žvķ aš fleiri Ķslendingar tękju samfélagslega įbyrgš. „Viš žurfum į žvķ aš halda aš fólk setji sig inn ķ hlutina, myndi sér skošun og taki žįtt. Viš bśum ķ litlu samfélagi žar sem hver og einn getur haft mikil įhrif hvort sem žaš er meš almennri uppbyggingu samfélagsins eša beinni žįtttöku ķ stjórnmįlum.“  (Sjį vištališ ķ heild)


Gengdarlaus gręšgin neitar aš lęra

Eins og hefur komiš fram hér į blogginu mķnu žį er ég ķ leshóp sem var stofnašur ķ žeim tilgangi aš lesa Rannsóknarskżrsluna og freista žess aš opna meiri umręšu um innihald hennar. Viš įkvįšum aš byrja į 8. bindi hennar og eins og er žį er ég aš lesa um žį fyrirtękjamenningu sem mótašist hér į landi um og upp śr sķšustu aldamótum.

Eitt af žvķ sem vekur athygli ķ žvķ sambandi er aš eigendur banka og fyrirtękja svo og stjórnendur eftirlitsstofnana og sķšast en ekki sķst stjórnmįlamennirnir hlustušu ekki į neinar višvaranir og śtilokušu reynslu fortķšarinnar. Eftirfarandi gįtlista yfir lęrdóma sögunnar er aš finna ķ 8. bindi Rannsóknarskżrslunnar bls. 14. Ég reikna meš aš lesendur sjįi strax aš rekstur bankanna hér var (og er kannski enn?) uppskrift af gjaldžrot

Lęrdómar af fyrri bankakreppum:

1. Fylgjast žarf stašfastlega meš hęfni žeirra sem rįša fyrir bönkum sem eigendur og stjórnendur. Žvķ aš menn meš vafasama fortķš eša kunnįttu sękjast žar til įhrifa.

 2. Aldrei mį slaka į settum reglum um mat į tryggingum og śtlįnaįhęttu, engir „forgangs“-višskiptavinir eiga aš vera til.

3. Vakandi auga žarf aš hafa meš žeim sem eru fundvķsir į leišir framhjį reglum, skrįšum og óskrįšum, ķ leit aš hagnaši.

4. Innherjavišskipti eru sérstaklega hęttuleg afkomu banka.

5. Žar sem innherjar eru aš verki fylgja oftast önnur brot į starfsreglum ķ kjölfariš.

6. Eftirlitsašilar žurfa aš vera vel upplżstir um allar įkvaršanir og eftirlit, bęši meš kröfum umskżrslugjöf og virku eftirliti į stašnum.

7. Žekkingarskortur og sofandahįttur, ekki sķst af hįlfu bankarįšsmanna, eru mešal helstu orsaka įfalla ķ rekstri banka.

8. Séu lög og reglur varšandi rekstur og endurskošun banka ófullnęgjandi verša eftirlistašilar aš hlaupa ķ skaršiš og vera į verši gagnvart óheilbrigšri starfssemi.

9. Mat į žvķ hvort eigiš fé sé nęgilegt er ekki nóg. Athuga veršur hvaša veikleikar ķ rekstrinum valda veikri stöšu eigin fjįr.

10. Skipulag banka meš mikil og margbrotin višskipti žarf aš vera skżrt meš ljósum starfsreglum um įbyrgš og starfssviš hvers og eins. 

11. Ekkert er mikilvęgara en aš eftirlitsašilar séu óhįšir og aš heimildir žeirra og geta til aš knżja ašila til aš fylgja settum reglum séu ótvķręšar.

 
Ég vil einnig vekja athygli į žvķ aš vinnuhópurinn sem vann aš 8. bindinu „lķtur svo į aš skżrsla rannsóknarnefndar Alžingis verši grundvöllur fyrir upplżsta og mįlefnalega umręšu um starfshętti og sišferši ķ ķslensku žjóšfélagi.“ Hvort žaš nįi fram aš ganga ręšst hins vegar af móttökunum sem hśn fęr. Ég reikna meš aš žeir séu fleiri en viš sem skipum įšurnefndan leshóp sem blöskrar tómlętiš og žögnin sem er rķkjandi varšandi Rannsóknarskżrsluna.

Žaš er ljóst aš nefnd skipuš žingmönnum samręmist ekki žeirri hugmyndafręši sem sett eru fram ķ Skżrslunni varšandi žaš hvernig heillavęnlegast sé aš nżta hana „til žeirra žjóšfélagsbreytinga“ sem naušsynlegar eru (8. bindi bls. 14). Ef žś vilt taka žįtt ķ aš skapa opnari umręšu um innihald Rannsóknarskżrslunnar hvet ég žig aš kķkja į žessa bloggsķšu.          
mbl.is Prófmįl gegn fimm hluthöfum
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Rannsóknarskżrslublogg hefur hafiš göngu sķna

RannsóknarskżrslanMeš žessari fęrslu langar mig til aš vekja athygli į bloggi sem var stofnaš ķ sķšustu viku. Žetta er blogg sem leshópur sem hefur veriš stofnašur ķ kringum lestur Rannsóknar- skżrslunnar hefur sett į laggirnar til aš birta śtdrętti, samantektir, vangaveltur og įlyktanir um žaš sem žar kemur fram.

Tilkoma leshópsins stafar ekki sķst af žeirri stašreynd aš mešlimum hópsins finnst óvišunandi aš bśa viš žį žögn sem er ķ kringum nišurstöšur Skżrslunnar. Žaš er ekki nóg aš setja saman nefnd og vinnuhóp til aš framkvęma rannsókn į ašdraganda og orsökum į falli ķslensku bankanna haustiš 2008. Žaš er heldur ekki nóg aš setja nišurstöšurnar saman ķ langa og żtarlega skżrslu. Žaš veršur aš nżta žessar upplżsingar til aš lęra af žeim. Žęr upplżsingar sem koma fram ķ Skżrslunni ęttu aš leggja til grundvallar uppbyggingu og breytingum į žeim žįttum sem skżrsluhöfundar benda į aš sé įbatavant.

Til žess aš žaš sé gerlegt žarf aš kynna sér innihald Skżrslunnar. Leggjast yfir hana og lesa hana frį orši til oršs og draga fram mikilvęgustu atrišin hvaš žetta varšar. Framundan er kosning til stjórnlagažings sem er ętlaš žaš hlutverk aš setja saman nżja stjórnarskrį. Lagaramminn ķ kringum žennan gjörning er aš mörgu leyti gallašur. Mešal annars vegna žess aš tķminn sem žessu er gefinn er alltof stuttur og žįtttaka žjóšarinnar engan veginn nógu vel tryggš.

Hins vegar hlżtur žaš aš vera ein af meginforsendum žess aš eitthvert vit verši ķ žeirri vinnu, sem framundan er viš ritun hennar, aš žįtttakendur hafi kynnt sér įgallana sem dregnir eru fram ķ Rannsóknarskżrslunnii. Skżrslan var lķka skrifuš ķ žeim tilgangi aš hśn yrši lesin og lęrdómar dregnir af nišurstöšum hennar. Žetta kemur m.a. fram ķ inngangi 8. bindisins žar sem segir:

Žessir stóru atburšir [ž.e. bankahruniš] draga fram margvķslega veikleika ķslensks samfélags. Žaš er mat vinnuhóps um sišferši og starfshętti aš höfušmįli skipti aš žjóšin geri sér grein fyrir žeim og aš viš öll lęrum af žeim mistökum sem gerš voru. Ķslendingar žurfa aš velta žvķ skipulega fyrir sér hvernig vinna eigi aš betri fyrirtękjamenningu, bęttum stjórnsišum og öflugra lżšręšissamfélagi. (8. bd. Skżrslunnar bls. 8 (leturbreytingar eru mķnar))

Höfundar 8. bindisins taka žaš fram ķ inngangi žess aš žeir lķti svo į aš skżrsla rannsóknarnefndar Alžingis skapi grunvöll fyrir upplżsta og mįlefnalega umręšu um starfshętti og sišferši ķ ķslensku samfélagi en benda jafnfram į aš til aš svo megi verša veršur allt samfélagiš aš taka žįtt. Žeir segja: „Žaš ręšst hins vegar ekki sķšur af móttökunum ķ samfélaginu hvort skżrslan veršur hvati til žeirra žjóšfélagsbreytinga sem naušsynlegar eru (8. bd. Skżrslan bls. 8 leturbreytingar eru mķnar)

„Stofnunum framkvęmdavaldsins beitt til aš reka įkvešna pólitķk“

Žóršur Björn SiguršssonMig langar til aš vekja athygli į vištali viš Žórš Björn Siguršsson inni į Svipunni. Sjį hér.

Ķ vištalinu rekur Žóršur pólitķska fortķš sķna, ašdragandann aš stofnun Hagsmunasamtök heimilanna og tillögur samtakanna aš ašgeršum til hjįlpar hśsnęšislįnagreišend- um. Hann segir segir frį žróuninn sem hefur oršiš frį stofnun HH hvaš varšar stjórnmįlastéttina til dagsins ķ dag. Ķ upphafi var tilvera žeirra nįnast hundsuš en nś er stjórn samtakanna einn žeirra umsagnarašila sem stjórnvöld leita til varšandi žau mįlefni sem samtökin standa utan um.

Undir lok samtalsins vķkur Žóršur aš störfum sķnum fyrir Hreyfinguna en hann hefur veriš starfsmašur hennar ķ brįšum įr. Ešlilega barst tališ aš nśverandi rķkisstjórn og öšru sem viškemur pólitķksu landslagi. Ķ žvķ sambandi sagši Žóršur m.a. žetta:

Aš afloknum sķšustu alžingiskosningum var Žórši svipaš innanbrjósts og mörgum öšrum; vongóšur um betri tķma. Hann hafši žvķ įkvešna žolinmęši gagnvart žessari nżju stjórn. Hśn hefur hins vegar sżnt žaš aš hśn mun ekki leysa okkar vandamįl. Hęgri stjórnin gerši žaš ekki heldur. Žar sem žaš er oršiš ljóst aš vinstri stjórnin ętlar ekki aš nota tękifęriš er ešlilegt aš menn velti žvķ fyrir sér hvaš tekur viš, bętir Žóršur meš įherslužunga.


mbl.is Dómari vķkur ekki sęti
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Žegar tķminn stendur ķ staš:-(

Af glópaskżjum sem verša aš dimmvišrisskżjum...

Eins og ég hef vikiš aš hér įšur lķšur mér vęgast sagt mjög undarlega. Ég reyni aš nį įttum meš žvķ aš horfa til baka og rifja upp ašdragandann og nżlišna atburši. Einkanlega atburšarrįs sķšastlišins vetrar. Ég reyni aš raša minningarbrotunum saman og fį śt śr žeim heildręna en ekki sķšur vitręna mynd. Žrįtt fyrir allt gengur mér žaš misjafnlega.

Orustugyšja oršsins Ég sé śt śr myndinni svikna žjóš. Fórnarlömb sem uršu fyrir baršinu į gręšgi og spillingu en žau tóku sig saman og létu ķ sér heyra. Ég sé óreynda hermenn réttlętisins rķsa upp og brżna vopn oršręšunnar. Ég sé fólk sem hrinti af staš nżrri ašferš ķ ķslenskri žjóšmįlaumręšu. Žetta eru einstaklingar sem unna friši og réttlęti en var svo nóg bošiš aš žaš gat ekki lįtiš sem ekkert vęri lengur.

Allt žetta fólk reyndi aš nį til skynsemi stjórnarelķtunnar og vekja athygli žeirra į skyldum žeirra gagnvart landi og žjóš. Žaš kostaši tķma, hugvit og orku. Lengi vel voru višbrögšin engin. Žetta fólk var algjörlega hundsaš en einhverjir voru śthrópašir fyrir aš vera eitthvaš annaš en žaš sem žeir sögšust vera. Ég gaf mér ekki mikinn tķma til aš hugsa um žessa hliš mįlanna ķ hita leiksins en žetta vakti mér gjarnan bęši furšu og reiši.

Mér fannst undarlegt aš bera žaš saman hvernig śtrįsarvķkingar höfšu lagt undir sig fjölmišlana įšur en žegar tķmi frelsishetjanna rann upp voru žęr hundsašar. Fólk sem hélt ręšur uppfullar af lausnum og góšum rįšum var žagaš ķ hel. Žaš var mešvitaš lįtiš sem žaš hefši ekkert til mįlanna aš leggja en rokiš upp til handa og fóta ķ hvert skipti sem einhver vildi vefengja og ófręgja tilgang žeirra sem vildu bregšast viš af skynsemi viš žvķ įstandi sem upp var komiš ķ samfélaginu.

Ķ staš žess aš sökudólgar og klķkubręšur žeirra stęšu upp og sęttu įbyrgš var įkvešiš aš efna til nżrra kosninga ķ žvķ ruglingslega įstandi sem bśiš var aš skapa meš žögninni fyrst og fremst. Strax ķ ašdraganda kosninganna var augljóst aš žaš var hyldżpi į milli žess hvernig įstandiš blasti viš žjóšinni. Margir fögnušu žvķ žó aš fį tękifęri til aš kjósa en ašrir sįu enga lausn fólgna ķ žeirri įkvöršun.

Ķ mjög einfaldašri mynd mį segja aš įstandiš hafi veriš og sé enn žetta: Einhverjir vilja halda ķ žaš sem var og fį aftur tękifęri til aš hįmarka gróša sinn viš erlend spilaborš en hinir vilja umbylta hugsunarhęttinum. Ég tilheyri žeim hópi sem vill bylta hugsunarhęttinum og veršmętamatinu. Žaš mį kalla mig afturhaldssegg fyrir žaš aš segja aš rót vandans sem viš stöndum frammi fyrir er gróšahyggjan. Lausn vandans er žvķ fólgin ķ žvķ aš setja mennskuna ķ öndvegi.  Kannski žurfum viš aš henda peningunum til aš slķk forgangsröšun verši aš veruleika.

Ég vil aš viš snśum okkur aš žvķ aš koma okkur saman um žaš hvernig viš getum lifaš ķ sįtt og samlyndi į eyjunni okkar Ķslandi. Horfum okkur nęr og hęttum aš góna og gapa eftir hįreistum peningaveldisturnum handan viš hafiš. Einbeitum okkur aš framleišslu į matvęlum og veršmętum sem gera okkur kleift aš lifa af. Hęttum aš byggja skżjaborgir śr peningum žvķ peningar eru og verša aldrei sönn veršmęti!


Peningar eru valtir og gildi žeirra getur hruniš įn nokkurs fyrirvara. Peningar verša heldur aldrei étnir frekar en mįlmurinn eša pappķrinn sem žeir eru geršir af. Žessi einföldu sannindi ętti öllum aš vera ljós. Žess vegna er žaš undarlegt aš horfa upp į žį sem hafa viljaš kenna sig viš jöfnuš og sósķalisma berjast fyrir žvķ aš allir haldi kjafti, hlżši og verši góšir gagnvart žeirri forgangsröšun sem varš ofan į eftir kosningar. Žeirri forgangsröšun sem mišar aš žvķ aš žjóna peningaöflunum į kostnaš okkar, ķslensku vinnuafli.

Ég hafši af žvķ gķfurlegar įhyggjur aš sķšustu kosningar myndu fyrst og fremst snśast um žaš sem hefur svo komiš fram svo stuttu sķšar. Žetta er žetta ofurkapp aš koma žjóšinni aš evrópska spilavķtisboršinu. Ofurkappiš er svo mikiš aš žaš er rétt eins og allur vandinn fyrir kosningar hafi gufaš upp! Žaš fór ekki hįtt en mišaš viš śrslitin varš mörgum ljóst ķ hvaš stefndi. Ég leyfši mér enn aš vera bjartsżn en sś bjartsżni er oršin aš engu...

Žaš er ljóst aš viš veršum aš spyrja okkur nokkurra spurninga ķ sambandi viš žęr stašreyndir sem bankahruniš slengdi framan ķ okkur. Stašreyndir sem ekkert hefur veriš tekist į viš og er ekki śtlit fyrir aš eigi aš takast į viš. Stóra spurningin er aušvitaš fyrst og fremst hvaš veršur nęst! Henni fylgja nokkrar minni spurningar sem er vert aš ķhuga rękilega įšur en nęstu skref verša tekin:

Erum viš tilbśin til aš gleyma, beygja okkur undir okiš og sętta okkur viš žaš aš sumir eru jafnari en ašrir? Erum viš tilbśin til aš sętta okkur viš mešferšina į okkur sjįlfum, afkomendum okkar og mešbręšrum? Erum viš tilbśin til aš bśa viš lélegri menntun, heilbrigšisžjónustu og réttargęslu um langa framtķš vegna žess aš eigendur bankanna tęmdu rķkiskassann ķ gegnum bankanna? Erum viš tilbśin aš lįta žetta yfir okkur ganga į mešan žaš fjįrmagn sem er til er lįtiš ganga ķ hina botnlausu hagsmunahķt fjįrmagnseigenda?

Auk žess žurfum viš aš velta eftirfarandi fyrir okkur lķka: Erum viš tilbśin til aš selja erlendum stórfyrirtękjum vatnsbólin okkar, ręktarlönd, virkjunarmöguleika og fiskinn ķ sjónum įsamt öšrum aušlindum? Erum viš tilbśin til aš greiša erlendum samsteypum afnotagjöld af hita, rafmangi og vatni? Erum viš tilbśin til aš kaupa ķslenskar landbśnašar- og fiskiafuršir af erlendum risafyrirtękjum?

Višreisn framtķšarinnar Erum viš tilbśin til aš selja frį okkur eignarašild aš innlendri framleišslu? Erum viš tilbśin til aš vera ódżrt vinnuafl erlendra risasamsteypufyrirtękja sem reisa verksmišjur sķnar žar sem žeir geta bolaš žeim nišur? Erum viš tilbśin til aš bśa ķ landi sem veršur okkur meira og minna lokaš eftir aš hér hafa risiš landfrekar risaverksmišjur og virkjanir sem knżja žęr įfram? Erum viš tilbśin til aš vera śtilokuš frį žeim landssvęšum sem žęr žekja įsamt helstu nįttśruperlum landsins sem erlendir aušjöfrar hafa sölsaš undir sig og sķna sem sumarbśstašalönd?

Er žetta marklaust svartsżnishjal? Ég višurkenni aš žetta er svört framtķšarsżn en ég minni į aš hśn er eingöngu sprottin upp śr žeim raunveruleika sem er oršinn nś en var kallašur svartsżnishjal sķšastlišiš haust og langt fram į vetur! Hśn er sprottin upp śr órökréttri forgangsröšun sem tekur ekki tillit til mannśšar, skynsemi eša réttlętis. Framtķšarsżn mķn byggir į žeirri stašreynd aš viš bśum viš ótrślega blint og heimskt stjórnarfar sem neitar aš fara aš skynsemisrįšum en hleypur alltaf eftir gróšahyggjurįšum!

Ég biš guš aš hjįlpa landi og žjóš žannig aš viš eigum mannvęnlegri framtķš en žį sem liggur ķ spilunum mķnum nśna!


mbl.is „Fariš hefur fé betra“
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband