Borgarafundur: Böšlar eša bjargvęttir

Žaš hefur dregist heldur lengi aš ég geri grein fyrir sķšasta borgarafundi sem var haldinn hér į Akureyri laugardaginn 21. nóvember sķšastlišinn. Yfirskrift fundarins var: Böšlar eša bjargvęttir en tilgangur hans var aš fjalla um veru Alžjóšagjaldeyrissjóšsins hér į landi śt frį eftirfarandi spurningum:

  • Hvort er lķklegra aš vera sjóšsins hér į landi verši žjóšinni til bölvunar eša blessunar?
  • Žjónar sjóšurinn hagsmunum žjóšarinnar, ķslenskra fjįrmįlastofnana og stórfyrirtękja eša erlendra fjįrfesta?
  • Vinnur Alžjóšagjaldeyrissjóšurinn meš stjórnvöldum eša stjórnar hann žeim į bak viš tjöldin?
  • Gętum viš kannski komist af įn hans?

Žrķr framsögumenn voru į fundinum. Einn sem męlti į móti veru hans hér, einn sem sį ekki annan kost ķ stöšunni en žiggja ašstoš hans og žrišji sem kynnti nišurstöšur könnunar sem hann hafši gert mešal žingmanna og svör sem hann hafši fengiš hjį Franek Rozwadowski viš nokkrum spurningum varšandi sjóšinn og stefnu hans. Fundarstjóri į žessum fundi var Edward H. Huijbens.

Edward H. HuijbensŽess mį geta aš fundartķminn hafši veriš valinn sérstaklega svo Steingrķmur J. Sigfśsson hefši möguleika į aš męta og taka žįtt. Viš bušum reyndar lķka öllum žingmönnum kjördęmisins svo og heilbrigšisrįšherra. Svar barst frį öllum nema Kristjįni Möller og Birki Jóni Jónssyni. Engin, hvorki rįšherrar eša žingmenn, męttu į fundinn. 

Ķ upphafi fundarins benti Edward į įstęšu žessa óvenjulega fundartķma og tók žaš fram aš žeir sem svörušu fundarbošinu hefšu allir afžakkaš vegna żmis konar skuldbindinga annars stašar.

Ķ žessu samhengi žykir mér įstęša til aš taka žaš fram aš tveir framsögumannanna sem tóku žįtt ķ žessum fundi bśa į Stór-Reykjavķkursvęšinu. Žeir kostušu feršalög sķn hingaš noršur sjįlfir og tóku žvķ įkaflega ljśfmannlega žegar viš fęršum fundinn fram į laugardag ķ staš fimmtudagskvölds en vissulega voru žaš žeim vonbrigši aš enginn stjórnmįlamannanna sęi sér fęrt aš męta.

En žį aš framsögunum sem var ķ höndum eftirtaldra:

Jakobķna Ingunn Ólafsdóttir, stjórnsżslufręšingur
Gunnar Skśli Įrmannsson, lęknir į Landsspķtalanum
Gķsli Ašalsteinsson, hagfręšingur og forstöšumašur skrifstofu
fjįrmįla hjį Sjśkrahśsinu į Akureyri

Framsaga Jakobķnu Ingunnar  Ólafsdóttur

Jakobķna talaši śt frį glęrum sem ég setti sem višhengi nešst ķ žessari fęrslu. Yfirskrift žeirra er „Uppspretta valds į Ķslandi“ en ķ fyrirlestri sķnum velti hśn upp žeirri spurningu hver fęri meš hin raunverulegu völd  hér į landi og kynnti svör sitjandi žingmanna viš žessari spurningu svo og nišurstöšur śr vištali viš Franek Rozwadowski, sendifulltrśa AGS hér į landi.

Jakobķna hóf mįl sitt į eftirfarandi oršum:

Okkur er kennt ķ barnaskóla aš į Ķslandi sé lżšręši og aš löggjafarvaldiš sé hjį kjörnum fulltrśum okkar į Alžingi. Okkur er kennt aš eftir barįttu hafi žjóšin öšlast fullveldi fyrir um sextķu og fimm įrum sķšan.

Eftir bankahruniš og sérstaklega eftir aš nż rķkisstjórn tók viš hef ég velt žvķ fyrir mér hvernig valdažręširnir liggja ķ samfélaginu og ég hef spurt hvort į Ķslandi rķki lżšręši. Žaš er óskżrt hvert mį rekja įkvaršanir sem viršast vera įkvaršanir yfirvalda og žaš er óskżrt hverra hagsmuna er veriš aš gęta. Sjaldan viršast hagsmunir almennings vera ķ fyrirrśmi.

Jakobķna sagši aš žaš vęri forvitnitlegt aš skoša hverjir tękju įkvaršanir ķ sambandi viš t.d. eftirtališ:

  • Hvort viš sękjum um ESB.
  • Hvort rķki veitir rķkisįbyrgš ķ sambandi viš einkaskuldir.
  • Hvenęr gjaldžrot rķkisins er višurkennt.
  • Hverjir greiši skuldir hverra?
  • Eignir hverra njóti verndar og hverra verši fórnaš.
  • Hvernig lķfeyrissparnaši launamanna verši variš.
  • Hverjir fįi aš veiša fiskinn ķ sjónum.
  • Hvort byggja eigi stórišju sem hverfur meš aušlindarentu śr landi. (sjį glęru 2)
v
v
v
v
v
v
v
v
Jakobķna Ingunn Ólafsdóttir

Af žessu tilefni ręddi hśn viš nokkra nśverandi žingmenn. Samkvęmt svörum žeirra eru žaš żmis hagsmunasamtök eins og LĶŚ, ASĶ og Samtök atvinnulķfsins sem fara meš völdin hér į landi įsamt Alžjóšagjaldeyrissjóšnum. Žeir žingmenn sem Jakobķna ręddi viš voru lķka sammįla um aš sjįlfir hefšu žeir lķtil völd. (sjį glęru 3)

Įstęšan fyrir žvķ aš AGS hefur nįš hér völdum er aš sögn Jakobķnu: „raunveruleg eša ķmynduš fjįržörf ķslenska rķkisins. Ašferšafręšin viš aš nį ķtökum er bęši hugmyndafręšileg (kenningar um traust) og formlega (alžjóšasamningar)“.

Innan įętlunar Alžjóšagjaldeyrissjóšinn sem rķkisstjórnin gekkst inn į meš žvķ aš gera samning viš sjóšinn er aš: endurreisa bankana, styrkja gjaldmišilinn og eyša fjįrlagahalla. Meš samningi sķnum viš sjóšinn hefur rķkistjórnin hins vegar bundiš hendur sķnar til aš bregšast viš: fólksflótta, ósanngjarnri eignatilfęrslu, sölu aušlindanna og óréttlęti.

Meš öšrum oršum: „Rķkisstjórnin hefur ekki vald til žess aš sporna viš hęttum sem stešja aš žjóšinni ef naušsynlegar ašgeršir brjóta ķ bįga viš markmiš prógrams alžjóšagjaldeyrissjóšsins.“ Ķ žessu samhengi undirstrikaši Jakobķna žaš sérstaklega aš réttlęti rśmašist greinilega ekki inni ķ prógrammi AGS. Žaš žyrfti aš vķkja fyrir skilvirkni prógrammsins sem ętti aš tryggja hagsmuni fjįrmunanna.

Mįli sķnu til rökstušnings er eftirfarandi listi sem dregur fram hugmyndafręšina sem Alžjóšagjaldeyrissjóšurinn vinnur śt frį hér į landi:

  • Stöšugleika ķ samfélaginu er ašeins hęgt aš grundvalla śt frį forsendum fjįrmįlakerfisins.
  • Fjįrmįlakerfiš er forsenda atvinnulķfsins.
  • AGS nżtur trausts śt į viš.
  • Žaš skašar oršspor Ķslands aš vera ekki ķ prógrammi sjóšsins.
  • Žaš eykur traust śt į viš aš skattgreišendur séu geršir įbyrgir fyrir spilafķkn aušmanna.
  • Žaš eflir gjaldmišilinn aš skulda mikiš ķ gjaldmišlinum. (sjį glęru 7)

Ķ framhaldinu kynnti Jakobķna žaš sem žingmennirnir sem hśn ręddi viš höfšu aš segja um AGS og žar bar hęst žaš aš žeim fannst „vanta gagnrżni į sjóšinn bęši hjį stjórnvöldum og ašilum vinnumarkašarins.“ Um valdhafana höfšu žeir žaš aš segja aš leyndarhyggjan vęri rįšandi en „foringjahyggjan meš innbyggšri hjaršhegšun hefši veriš uppskriftin aš hruninu.“

Ķ višleitni sinni til aš fį śr žvķ skoriš hver fęri meš hin raunverulegu völd į Ķslandi fór Jakobķna į fund Franek Rozwadowski, sendifulltrśa AGS į Ķslandi, og spurši hann nokkurra spurninga. Žaš sem vakti einkum athygli hennar ķ svörum hans var annars vegar žaš aš hann sagši žaš „Mest um vert aš fólk fįi aš safna auši“ og hitt aš hann višurkenndi žaš „aš réttlęti rśmašist ekki innan stefnu sjóšsins.“

Undir lok ręšu sinnar velti Jakobķna žvķ upp hvaš Alžjóšagjaldeyrissjóšurinn skildi eftir sig žegar hann fęri héšan. Hennar nišurstaša er žessi:

  • Icesave-reikningur upp į 500 til 1.000 milljarša sem veršur baggi į efnahagslķfi žjóšarinnar.
  • Ef fariš veršur ķ stórišjuframkvęmdir munu žśsundir byggingaverkamanna missa vinnuna eftir nokkur įr eša žegar žeim framkvęmdum veršur lokiš.
  • Eftir hrikalegan nišurskurš mun velferšarkerfiš grotna nišur eins og annaš sem ekki er haldiš viš.
  • Nišurstašan veršur eftirfarandi spķrall: Landsflótti => meiri nišurskuršur => landsflótti ... = Vķtahringur sem leišir til stöšnunar. (sjį glęru 13)

Ręšunni lauk hśn svo meš žessum oršum: „Reiknikśnstir fela ķ sér žunnar śtskżringar. Ķ umręšunni er hulu sveipaš yfir įhrif į hiš  raunverulega mannlķf ķ samfélaginu meš mešaltölum og sśpertölum sem fįir skilja!“

Įšur en ég snż mér aš ręšu nęsta ręšumanns langar mig til aš benda žeim sem vita žaš ekki nś žegar aš Jakobķna er mjög ötull bloggari eins og sjį mį hér.

Framsaga Gunnars Skśla Įrmannssonar

Gunnar Skśli ĮrmannssonEins og allir žeir sem hafa fylgst meš bloggi Gunnars Skśla vita žį er hann haršur andstęšingur Alžjóšagjaldeyrissjóšsins enda telur hann aš įframhaldandi vera hans hér į landi muni leiša okkur ķ enn verri ógöngur en oršiš er. Gunnar er lķka einn af žeim fįu sem hafa kynnt sér skżrslu AGS varšandi veru hans hér żtarlega. Auk žess hefur hann skošaš žaš gaumgęfilega hvaša įhrif vera hans hefur haft ķ öšrum löndum.

Gunnar talaši śt frį glęrum en žęr setti ég sem višhengi nešst ķ žessari fęrslu eins og glęrur Jakobķnu hér į undan. Ķ upphafi framsögu sinnar tók hann žaš fram aš afleišingarnar aš veru AGS hérlendis yršu enn alvarlegra hrun. Hann benti t.d. į žaš hvernig krafa sjóšsins um aš öll vernd fyrir innlenda starfsemi skyldi skilyršislaust afnumin bitnaši į garšyrkjubęndum žannig aš nś stefnir ķ aš Ķslendingar veriš aš flytja inn allt žaš gręnmeti sem viš neytum.

Žessar sagši Gunnar Skśli vera afleišingarnar sem fylgdu žvķ aš žiggja ašstoš Alžjóšagjaldeyrissjóšsins:

  • Yfirskuldsetning žjóša => selja aušlindir.
  • Dżpri kreppa.
  • Landflótti.
  • Atvinnuleysi eykst.
  • Fįtękt eykst.
  • Heilbrigši og menntun versnar. (sjį glęru 4)

Ķ framhaldinu vķsaši Gunnar ķ nokkrar tölulegar stašreyndir (sjį glęrur 5-9). Eins og žęr aš ķ Lettlandi var bśiš aš loka 13 af 72 sjśkrahśsum 1. okt. sl. Ķ sambandi viš žaš hvernig vęri hęgt aš meta įhrif af veru Alžjóšagjaldeyrissjóšsins į versnandi heilsufar benti Gunnar Skśli į aš śtbreišsla berkla vęri góšur męlikvarši į žaš hversu vel gengur aš vinna į móti dreifingu annarra smitsjśkdóma.

Śtbreišsla berkla ķ heiminumEins og sést vel į žessari mynd, sem er tekin frį lżšheilsustöš ķ Oxford og sżnir śtbreišslu berkla ķ heiminum, er įberandi fylgni milli žess aš žiggja lįn hjį AGS og rįša ekkert viš śtbreišslu berkla. Žessi mynd rökstyšur meš öšrum oršum žaš sem Gunnar Skśli segir um aš verri heilbrigšisžjónusta sé óhjįkvęmilegur fylgifiskur žess aš žiggja lįn hjį AGS. Įstęšan er sś aš meš žvķ žurfa rķki aš gangast undir sérstakt prógramm sem gerir rįš fyrir gķfurlegum nišurskurši ķ allri opinberri žjónustu. Žar meš tališ heilbrigšisžjónustu.

Nęst vék Gunnar Skśli aš vaxtagjöldum rķkisins frį įrunum 2005 til 2014 mišaš viš skżrslu AGS. Hann minnti į aš viš yršum aš borga lįnin ķ erlendri mynt en aš gjaldeyrir fįum viš fyrst og fremst śr sjįvarśtveginum og feršamannaišnašinum. Hann benti į aš žegar įętlanir AGS um vöruskiptajöfnuš ķslenska rķkisins vęru skošašar ofan ķ kjölinn vęri ljóst aš ekkert verši afgangs til aš flytja inn - ž.m.t. gręnmeti. (Sjį glęrur 10-13)

En hvaš er žį til rįša? Svar Gunnars Skśla var einfalt. Eina rįšiš er aš senda fulltrśa Alžjóšagjaldeyrissjóšsins heim og afžakka ašstoš žeirra. Hann benti į aš 27 rķki hefšu fariš leiš greišslustöšvunar fremur en sitja uppi meš leiš AGS. Sś leiš hefši reynst žeim mun farsęlli lausn en sś aš lįta sjóšinn keyra efnahag landanna nišur ķ enn verri stöšu.

Framsaga Gķsla Ašalsteinssonar

Gķsli hóf mįl sitt į žvķ aš hann hefši veriš bśinn aš undirbśa sig meš ręšu sem hann hefši ętlaš aš flytja į žessum fundi en eftir aš hann hafši hlżtt į hina framsögumennina sętu nokkrar spurningar eftir sem hann ętlaši aš varpa fram og reyna aš svara jafnóšum.

Gķsli Ašalsteinsson1. Er sjóšurinn aš gęta hagsmuna eigenda sinna eša žjóšarinnar? Svar: Meginmarkmiš sjóšsins er aš tryggja žaš aš viš getum greitt.

2. Žurfum viš į Alžjóšagjaldeyrissjóšnum aš halda? Svar: Jį, ef viš viljum ekki verša gjaldžrota.

3. Til hvers žurfum viš gjaldeyrisvaraforša? Svar: Žaš žarf aš endurfjįrmagna mörg fyrirtęki sem eru aš komast ķ žrot.

4. Hvaš meš Icesave? Er samhengi? Svar: Ekki beinlķnis en til žess aš viš eigum fyrir Icesave žurfum viš lįn.

5. Berum viš įbyrgš į Icesave? Svar: Ekki persónulega en viš berum samfélagslega įbyršg. Stjórnvöld Bretlands og Hollands eru sammįla um aš Ķslendingum beri aš borga skuldirnar.

Stórišjuframkvęmdir eru forsenda žess aš viš getum greitt žessar skuldir. Orkufyrirtękin standa ekki undir sér og žess vegna veršum viš aš fį lįn einhvers stašar frį til raforkuframkvęmda. 

Pallboršiš

Fyrirfram var gert rįš fyrir žvķ aš ķ pallborši sętu fjįrmįlarįšherra auk annarra žingmanna śr kjördęminu en žar sem enginn žeirra sį sér fęrt aš męta į fundinn tóku framsögumenn sęti ķ pallboršinu lķka og svörušu fyrirspurnum śr sal en fyrst fengu žeir tękifęri til aš bregšast viš žvķ sem hafši komiš fram ķ framsögum hinna.

Gunnar Skśli notaši tękifęriš og andmęlti žvķ sem kom fram ķ ręšu Gķsla. Gunnar sagši žaš alveg į hreinu aš fulltrśar Alžjóšagjaldeyrissjóšsins hefšu komiš aš žvķ aš teyma Ķslendinga aš samningaboršinu viš Breta og Hollendinga vegna Icesave. Hann minnti į aš Bretar og Hollendingar eiga fulltrśa ķ stjórn AGS.

Sjóšurinn mun halda ķ okkur lķfinu śt ķ hiš óendanlega til žess eins aš mjólka žaš sem er mögulegt nį śt śr okkur. Žaš kemur nś žegar fram ķ žvķ hvernig įętlanir sjóšsins um skuldažol žjóšarinnar hękkar stöšugt ķ takt viš hękkandi skuldatölur (sjį t.d. žessa frétt hér). Sķšan bętti hann žvķ viš aš žaš versta fyrir sjóšinn vęri žaš aš Ķslendingar lżstu yfir gjaldžroti.

Fyrirspurnir śr sal

Žaš veršur aš segjast eins og er aš žeir voru ekki margir fundargestirnir į žessum fundi eša ekki nema tuttugu. Žaš kom žó ekki ķ veg fyrir afar fjörlegar umręšur.

Fyrsti įheyrandinn sem tók til mįls benti Gunnari Skśla m.a. į žaš aš honum fyndist hann draga upp alltof einfaldaša mynd žegar hann fullyrti aš eina rįšiš vęri aš segja Alžjóšagjaldeyrissjóšnum upp. Hann yrši aš śtskżra hvaš tęki viš ef sś leiš yrši farinn. Annar minnti į aš bęši Michael Hudson og John Perkins hefšu sérstaklega varaš viš lįnastefnu sjóšsins og afleišingum žess aš žiggja ašstoš hans.

Gķsli Ašalsteinsson fékk oršiš fyrstur og minnti į aš Landsvirkjun vęri komin ķ žrot og gęti žess vegna hvergi fengiš lįn. Ef rķkiš byggši hins vegar upp gjaldeyrisvaraforša gęti žaš gengist ķ įbyrgš fyrir orkufyrirtękiš.

Jakobķna benti į aš samkvęmt žvķ sem hefši komiš fram ķ vištölum hennar viš žingmennina žį vęri stjórnkerfiš hér į landi ónżtt. Ķslenskur almenningur kżs ekki žį sem fara raunverulega meš völdin ķ landinu. Žingmennirnir sem almenningur kżs eru valdalausir og žar af leišandi kjósendur lķka.

Ķ žessu samhengi benti hśn į aš hér fęri fram įkvešinn heilažvottur ķ sambandi viš Icesave en žjóšin ber ekki įbyrgš į bönkum ķ Englandi og Hollandi. Hins vegar ber Brusselveldiš įbyrgš. Žeir sköpušu žaš umhverfi sem Icesave varš til ķ.

Gunnar ķtrekaši aš Ķslendingar bęru ekki įbyrgš į Icesve. Įbyrgšin ętti aš falla į innistęšutryggingarsjóš. Ķslensku bankarnir borgušu inn į hann allan tķmann eins og lög geršu rįš fyrir. Hann minnti į aš žaš vęri bannaš aš rķkistryggja banka.

Varšandi žaš hvaša möguleikar vęru ķ boši ef viš segšum Alžjóšagjaldeyrissjóšnum upp žį benti hann į aš viš erum nś žegar tęknilega gjaldžrota. Žaš er žess vegna ešlilegast aš viš horfumst ķ augu viš žaš og lżsum yfir gjaldžroti. Ķ slķkum tilvikum er samiš viš lįnadrottna į allt öšrum forsendum og nokkuš einbošiš aš viš fengjum eitthvaš afskrifaš.
Borgarafundur į Akureyri 21. nóvember 2009Einn fundargesta hjó eftir žvķ ķ mįlflutningi Jakobķnu og Gunnars aš žau sögšu aš Ķslendingar ęttu ekki aš borga Icesave og sagši žaš einsleita sżn aš kenna alfariš Alžjóšagjaldeyrissjóšnum um Icesave-deiluna.

Jakobķna svaraši og sagši aš engar lagalegar forsendur vęru fyrir žvķ aš Ķslendingar tękju į sig Icesave-skuldbindingarnar. Hśn sagši aš henni fyndist ķslensk stjórnvöld vera of hrędd viš aš taka įkvaršanir. Viš veršum aš įtta okkur į žvķ aš viš eigum ķ strķši žar sem viš erum peš ķ grįum hildarleik.

Hśn sagši aš ķslenskur almenningur ętti aš hętta aš lįta fara svona meš sig. Viš ęttum aš hętta aš lįta segja okkur aš viš ęttum aš finna til sektar yfir žvķ sem viš berum enga įbyrgš į.

Gunnar benti į aš žaš vęri til upptaka śr breska žinginu, sem vęri ašgengileginni į You Tube, žar sem Gordon Brown višurkenndi aš Bretar vęru aš nota Alžjóšagjaldeyrissjóšinn til aš lįta Ķslendinga borga Icesave. (žar sem ég fann ekki žessa upptöku inni į You Tube vķsa ég ķ žetta vištal viš Evu Joly žar sem hśn vķsar til žessara ummęla Gordons Brown)

Nęsta fyrirspurn varšaši žaš hvort aš viš yršum ekki aš borga žaš sem viš fengjum lįnaš eins og Icesave.

Jakobķna minnti į aš žaš vęri ekkert sem benti til žess aš žessir peningar hefšu nokkurn tķmann komiš til Ķslands. Žvert į móti hefšu žeir fariš śt ķ breska hagkerfiš og vęru aš skapa arš žar.

Eins og sést sköpušust ekkert sķšur fjörugar umręšur um Icesave-įbyrgšina en veru Alžjóšagjaldeyrissjóšsins hér į landi en ķ lok fundarins dró fundarstjórinn, Edward H. Huijbens, umręšuna aftur aš AGS og spurši um pallboršsgesti um žaš hvernig žeir sęju framtķšina fyrir sér meš įframhaldandi veru sjóšsins hér į landi.

Jakobķna spįši landsflótta og minnti į aš erlend fjįrmįlakerfi vęru aš leggja fullveldi Ķslands aš velli.

Gķsli vildi meina aš viš okkur horfši sama nišurstaša bęši meš og įn AGS. Aš hans mati eigum viš aš nżta okkur ašstoš Alžjóšagjaldeyrissjóšsins til aš komast ķ gegnum nęstu tvö til žrjś įrin. Hann sagši žaš ekki tķmabęrt aš lżsa yfir gjaldžroti strax.

Gunnar sagši aš žaš vęri alveg óhętt aš fullyrša aš Alžjóšagjaldeyrissjóšurinn myndi halda ķ okkur lķfinu eins lengi og žaš vęri eitthvaš af okkur aš hafa. Viš gętum žess vegna fengiš meira og meira lįn ķ gegnum sölu aušlindanna. Vera sjóšsins žżddi ekki ašeins žaš aš skuldirnar hękkušu upp śr öllu valdi heldur žaš lķka aš viš glötušum eignum okkar.

Aš lokum minnti Gunnar Skśli į žaš aš nżlega hefši žaš komiš fram į Alžingi aš nśna flyttu fjórtįn Ķslendingar burt į dag! Hann reiknaši meš aš žessi tala ętti eftir aš hękka ef ekkert vęri aš gert. 

•v
v
v
v
v
v

mbl.is Įętlun AGS „Excel-ęfing“
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt
Skrįr tengdar žessari bloggfęrslu:

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband